Connect with us

Lajme

23 vjet nga armëpushimi që rezultoi me Marrëveshjen e Ohrit

Më 5 korrik 2001, Qeveria e Maqedonisë dhe kryengritësit shqiptarë arrijnë marrëveshjen për paqe. Me këtë marrëveshje u arrit të ndërpritet konflikti, që përfundoi me të ashtuquajturën Marrëveshje të Ohrit të nënshkruar më 13 gusht në Ohër të Maqedonisë.

Shkatërrimi i RSFJ-së dhe pavarësimi i Republikës të Maqedonisë shkaktoi ndryshime të thella politike, shoqërore dhe ekonomike asokohe. Pluralizmi manifestohej me formimin e partive politike të cilat, në vend të atij ideologjik, kishin karakter të fuqishëm etnik.

Si rezultat i këtij tranzicioni, një pjesë e madhe e popullsisë mbetet pa punë, kurse varfëria, korrupsioni, kriminaliteti dhe kriza ekonomike marrin përmasa shumë të mëdha.

Ekonomia e shkatërruar, aferat dhe skandalet politike, korrupsioni dhe marrëdhëniet e keqësuara ndëretnike edhe më shumë e destabilizuan vendin. Duhet të theksohet fakti se me Kushtetutën e vitit 1991, shqiptarët i humbën të drejtat të cilat, formalisht, i gëzonin me Kushtetutën e vitit 1974. Për këto shkaqe Kushtetuta u miratua pa votat e deputetëve shqiptarë në Parlament.

Periudha e viteve 2000-2001 në Maqedoni, karakterizohet me papunësi të madhe (400.000 persona të aftë për punë ishin të papunësuar kurse 80.000 familje merrnin ndihma sociale) dhe me procesin e papërfunduar të privatizimit i shoqëruar me procedura për falimentim për shumë ndërmarrje.

Jeta politike karakterizohet me parti një etnike, ndërsa Qeveria udhëhiqej nga parti nacionaliste. Qeverisja ishte e centralizuar, kurse sistemi juridik dhe ligjet nuk ishin të përfunduara (nuk ishin miratuar ligjet e nevojshme, ndërsa ato të miratuarat shpesh ndryshonin dhe gjykatat shumë ngadalë vendosin për lëndët). Edhe pse në Parlament kishte përfaqësues shqiptarë dhe në koalicionin qeveritar kishte ministra-shqiptarë, në administratë dhe strukturat shtetërore, shqiptarët nuk ishin proporcionalisht të përfaqësuar. Partitë politike të shqiptarëve në RM publikisht vazhdojnë të tregojnë pakënaqësinë nga statusi i tyre në jetën politike dhe publike në vend.

Tensionimi i marrëdhënieve ndëretnike vjen në shprehje gjatë protestave të shqiptarëve me kërkesë për rritjen e të drejtave kolektive ku ndëshkohen dhe konfrontohen me policinë si dhe gjatë protestave të maqedonasve kundër shtimit të të drejtave të shqiptarëve.

Konflikti i armatosur, filloi në rrethinën e fshatit Tanushë të Shkupit, në shkurt të viti 2001. Aktivitetet luftarake zhvilloheshin në rajonin e Kumanovës dhe Likovës, atë të Tetovës dhe Shkupit. Gjatë konfliktit, Ushtria Çlirimtare Kombëtare (UÇK) i sulmonte forcat e sigurimit të Republikës së Maqedonisë, mobilizoi një pjesë të popullatës shqiptare për të marrë pjesë në aktivitetet luftarake dhe aktivitete kundër popullatës civile.

Forcat e sigurimit i sulmonin pozitat e UÇK-së me armatim të rëndë, përgatitnin prita për anëtarët e UÇK-së, arrestonin qytetarë që dyshohej se ishin anëtarë dhe bashkëpunëtorë të UÇK-së, bënin aktivitete kundër popullsisë civile. Në rajonet e krizës dhe përreth ishin vendosur postblloqe policore.

Shumë njerëz i lëshuan vatrat e tyre në rajonet e krizës dhe si refugjatë ose si të zhvendosur të brendshëm, vendoseshin në vende tjera, brenda dhe jashtë vendit.

Në të dyja anët kishte viktima në njerëz, kurse në rajonet e krizës kishte edhe dëme materiale ndaj shtëpive dhe pronës së popullatës, si dhe shkatërrime të objekteve fetare dhe kulturore-historike.

Bashkësia ndërkombëtare ishte aktive që nga fillimi i konfliktit të armatosur edhe pse pjesëmarrja e saj nuk ishte e barabartë. Në fillim ajo i dënonte aktivitetet e UÇK-së dhe i shpalli si terroriste, kurse më vonë kërkonte nga Qeveria dhe Parlamenti që t’i marrin parasysh kërkesat e tyre.

Nën ndikimin e bashkësisë ndërkombëtare formohet edhe qeveria e koalicionit të gjerë e përbërë nga katër partitë më të mëdha, në të cilën përveç VMRO-DPMNE-së dhe PDSH-së hynë edhe LSDM-ja dhe PPD-ja. Përmes përfaqësuesve të saj të emëruar nga BE dhe SHBA, Bashkësia ndërkombëtare merrte pjesë në formulimin e Marrëveshjes Kornizë dhe e stimulonte nënshkrimin e së njëjtës. Menjëherë pas kësaj, vëzhgojnë dhe stacionohen forca të NATO-së në territorin e Republikës së Maqedonisë.

Përmbajtja e marrëveshjes kornizë për zgjidhjen e situatës politike e të sigurisë në Maqedoni, që të hënën edhe zyrtarisht, në gjuhën angleze e nënshkruan kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, lideri i VMRO-DPMNE-së dhe kryeministër Lubço Georgievski, liderët e LSDM-së Branko Cërvenkovski, të PPD-së Imer Imeri dhe PDSH-së Arbën Xhaferi. Në dokument, nënshkrime si dëshmitarë zyrtar i vunë edhe lehtësuesit ndërkombëtar në dialog – Fransoa Leotar dhe Xhejms Perdju.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lajme

Mediat serbe citojnë Daçiqin: Vritet i dyshuari për vrasjen e policit serb

Zëvendëskryeministri i Serbisë, njëherësh ministër i Punëve të Brendshme, Ivica Daçiq, ka thënë të premten se është vrarë personi që në orët e para të së enjtes vrau një polic në Serbi.

Identiteti i personit të vrarë nuk është përmendur në komunikatën e lëshuar nga autoritetet serbe në pasditen e 19 korrikut.

Daçiq më herët gjatë së premtes tha se autoritetet ishin në kërkim të Faton Hajrizit, i dyshuar për vrasjen e policit dhe plagosjen e një tjetri në Lloznicë, qytet në pjesën perëndimore të Serbisë.

Ministria e Brendshme e Serbisë po ashtu publikoi fotografinë e Hajrizit dhe u bëri thirrje qytetarëve për bashkëpunim.

Autoritetet kryen kontrollet në dy anët e lumit Drina, që gjendet në kufi me Serbisë dhe Bosnje-Hercegovinës, pasi dyshonin se personi që kreu vrasjen mund të ishte nisur në atë drejtim, raportoi Radio Televizioni i Serbisë (RTS) më 19 korrik.

Sipas ndihmësdrejtorit të policisë Dragan Vasileviq, helikopterët dhe dronët u përfshin në kërkim.
Sulmi ka ndodhur në orët e para të së enjtes kur policia e ka ndalur veturën në të cilën ka qenë i dyshuari, për një kontroll rutinor, raporton REL.

Continue Reading

Lajme

Stuhia e shkurtër në Shkup shkaktoi shumë dëme

Moti i ligë ka përfshirë pasditen e sotme Shkupin me reshje të shiut dhe erë të përforcuar. Në komunën e Aerodromit është ndërprerë rryma, derisa disa semaforë madje kanë qenë jofunksional.

Në disa pjesë të Shkupit disa rrugë janë përmbytur, ndërsa për shkak të degëve të pemëve që kanë rënë në rrugë, në disa vende ka pasur edhe ngecje të komunikacionit.

Siç kanë konfirmuar nga Elektrodistribuimi, dy linjat e largpërçuesit 110 kilovolt që furnizojnë nënstacionet “Aerodrom” dhe “Lindje” ka probleme rreth furnizimit, me çka një pjesë e Shkupit është pa rrymë.

Prej atje thonë se dëme serioze në rrjetin e shpërndarjes ka shkaktuar stuhia e sotme në Shkup dhe se ekipet e Elektrodistribuimit janë në terren për të normalizuar furnizimin me energji elektrike.

Pas stuhisë, konsumatorët janë pajisur me energji elektrike, por pas një kohe të shkurtër furnizimi me energji elektrike është ndërprerë për shkak të dëmtimit që ka pësuar rrjeti i shpërndarjes.

Continue Reading

Lajme

A mungojnë 500 milionë euro në buxhetin e shtetit?

Kemi nevojë për rritje ekonomike të natyrshme dhe aktivitet ekonomik të kompanive dhe jo rritje artificiale të pagave. Ka vende me borxhe publike më të mëdha se i yni, por kjo nuk reflektohet negativisht si në rastin tonë, potencon analisti ekonomik, Abil Baush, për ribalansin e paraqitur të buxhetit. Ai pret rimëkëmbjen ekonomike në tremujorin e fundit të vitit.

“Nga Qeveria e re kërkuam t’i ndalojë disa shpenzime të panevojshme, p.sh. ndërmarrjet publike janë çdoherë në borxhe, duhet bërë reformë ku ato do të kishin rezultate të mira dhe nga ndërmarrjet humbëse të kalojnë në ndërmarrje profitabile.”, – deklaroi analisti ekonomik, Abil Baush.

Llukarevska për buxhetin: Është gënjeshtër se mungojnë 500 milionë euro

LSDM-ja akuzoi se VMRO-DPMNE-ja po e çon shtetin drejt humbjeve financiare. Ata thonë se në kohën kur ishin në pushtet arritën ta ulnin deficitin buxhetor në 3.6% dhe borxhin publik në 55%, ndërsa tani deficiti është rritur në 4.9% dhe borxhi publik në 68%.

“Gënjeshtra e parë është se është shpenzuar shumë dhe mungojnë 500 milionë euro nga buxheti për çka do të ketë përgjegjësi. Ky është një tentim i pasuksesshëm që të frikohen qytetarët për gjendjen e keqe, siç thonë ata. Deri në momentin e zgjedhjeve, nëse shihni platformën financa të hapura për transparencë, që LSDM-ja e vendosi mund të shihni se për të gjitha shpenzimet janë paraparë mjete dhe nuk mungon asnjë denarë.”, – theksoi deputetja e LSDM-së, Sanja Llukarevska, përcjell PRESSonline.al

Analisti Baush thotë se buxheti nuk është në vdekje klinike, siç tha ministrja Koçoska, por në vdekje, sepse mungojnë 32 miliardë denarë dhe për gjysmë viti janë shpenzuar mjetet e planifikuara për fund të vitit 2024.

Me ribalansin, sipas tij janë rialokuar 350 milionë euro nga projektet që kanë pasur realizim të dobët.

Continue Reading

TË FUNDIT

Lajme6 hours ago

Mediat serbe citojnë Daçiqin: Vritet i dyshuari për vrasjen e policit serb

Zëvendëskryeministri i Serbisë, njëherësh ministër i Punëve të Brendshme, Ivica Daçiq, ka thënë të premten se është vrarë personi që...

Lajme8 hours ago

Stuhia e shkurtër në Shkup shkaktoi shumë dëme

Moti i ligë ka përfshirë pasditen e sotme Shkupin me reshje të shiut dhe erë të përforcuar. Në komunën e...

Lajme8 hours ago

A mungojnë 500 milionë euro në buxhetin e shtetit?

Kemi nevojë për rritje ekonomike të natyrshme dhe aktivitet ekonomik të kompanive dhe jo rritje artificiale të pagave. Ka vende...

Lajme8 hours ago

VLEN: BDI me patriotizëm të rrejshëm, por edhe me xhepat plot

BDI është bërë sinonim i krimit, korrupsionit dhe zhvatjes së bizneseve dhe qytetarëve, veçanërisht të shqiptarëve, thuhet në kumtesën e...

Lajme8 hours ago

Trump merr zyrtarisht nominimin e Republikanëve: Mund t’i ndal të gjitha luftërat me një telefonatë

Ish-presidenti amerikan, Donald Trump, e ka pranuar të enjten vonë – sipas orës lokale – nominimin e republikanëve për president...

Lajme8 hours ago

Aksident i rëndë në Serbi, humb jetën një grua nga Maqedonia e Veriut, familja po kthehej nga Sllovenia

Në një aksident të rëndë në autostradën mbi Predejan-Leskoc në Serbi, në hyrje të Grykës së Gërdelicës, ka ndodhur një...

Lajme1 day ago

Gjashtë punëtorë nga Nepali e lënë punën pa paralajmërim, pronarët nga Maqedonia ankohen në polici

Dukuria e shtetasve të Nepalit të punësohen në Maqedoninë e Veriut, duket se po bëhet gjithnjë dhe më prezente. Edhe...

Lajme1 day ago

A do të vazhdojë Fatmir Bytyqi të jetë pjesë e LSDM-së?

I ftuar në Daily Click në TV21 është Fatmir Bytyqi nga LSDM nga ku foli nëse do të mbetet pjesë...

Lajme1 day ago

Dimra pa borë, vera deri në 50 gradë, si do të jetë klima në Maqedoni në vitin 2080?

Temperaturat e larta dhe nxehtësia që ndjejmë si pasojë e ndryshimeve klimatike nuk do të ulen. Dimrat në Maqedoni dhe...

Lajme1 day ago

Vrasja e policit serb nga 33-vjeçari kosovar, reagon Aleksandër Vuçiq

Presidenti serb Aleksandër Vuçiq ka reaguar për ngjarjen e ndodhur në qytetin e Loznicës, ku sipas autoriteteve të Beogradit 33-vjeçari...

Trending