Lajme

Maqedonia është në vendin e pestë në Evropë për nga ikja e trurit

Pothuajse 40 për qind e kuadrit të arsimit të lartë është larguar nga vendi, dhe sipas Indeksit ikja e trurit, Maqedonia është në vendin e pestë, nga gjithsej 41 shtete evropiane, gjë që tregon qartë se vendi po përballet me një humbje të madhe të talenteve, thuhet në raportin e Auditimin e “Efektshmëria e masave për parandalimin e daljes së personelit me arsim të lartë dhe profesional”.

Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave (ESSH), numri i shtetasve të Maqedonisë që kanë shkuar jashtë vendit nga viti 2013 deri në vitin 2022 është 7861 persona. Të dhënat e ESHA-së për strukturën arsimore të personave të larguar nga vendi tregojnë se nga viti 2015 deri në vitin 2022 kanë emigruar 719 persona me arsim të lartë.
Në raportin e IOM-it theksohet se Maqedonia është në grupin elitar të top njëzet vendeve në botë me emigrim më të madh jashtë vendit, ndërsa Banka Botërore vlerëson se 40 për qind e stafit arsimor është larguar nga vendi.

“Megjithatë, në kuadër të këtyre sfidave, mungesa e një strategjie aktive për menaxhimin e personelit të arsimit të lartë në vend e shton edhe më shumë shqetësimin. Pas skadimit të periudhës së vlefshmërisë së Strategjisë Kombëtare për Rrjetëzimin dhe Bashkëpunimin me Personel me Arsim të Lartë dhe Profesionist nga viti 2013 deri në vitin 2020, shteti nuk ka një dokument strategjik për të luftuar largimin e personelit të kualifikuar.

Qeveria ka miratuar një Rezolutë për politikën e imigracionit, me qëllim të veçantë strategjik që synon uljen e intensitetit të emigrimit të përhershëm jashtë vendit të personave me arsim të lartë, por për të nuk është vendosur monitorimi i zbatimit të masave dhe aktiviteteve si dhe miratimi i dokumenteve të reja strategjike kryhen pa vlerësim paraprak të rezultateve”, thuhet në raport.

Në periudhën nga viti 2013 deri në vitin 2021, mesatarisht nga shteti kanë emigruar rreth 2.500 persona me arsim të lartë, për të cilët shteti ka investuar mesatarisht pesë miliardë denarë në vit. Dalja e personelit me arsim të lartë, sipas ESHA-së, ka një efekt serioz në Produktin e Brendshëm Bruto (BPV), me rreth 0.8 për qind të BPV-së në vit.

“Megjithatë, efekti total i kostos oportune, duke përfshirë BPV-në e humbur që nuk është krijuar për shkak të emigrimit, vlerësohet në 5.15 për qind të BPV-së në vit. Nëse shtohet edhe investimi i humbur real në arsim për këta personel, i cili mesatarisht është 3,19 për qind e BPV-së në vit, efekti total negativ ekonomik reflekton një humbje totale prej 8,34 për qind të BPV-së në vit”, thuhet në raportin e Auditimit.

Lajme

Ahmeti: Deklaratat e Kurtit për gjuhën shqipe u përdorën nga antishqiptarët, më gërryente në shpirt

Kryetari i Bashkimi Demokratik për Integrim, Ali Ahmeti, ka folur lidhur me statusin e gjuhës shqipe në Maqedonia e Veriut.

Në Debat Plus, Ahmeti tha se qëndrimet e kryeministrit të Kosovës, Albin Kurtit kanë ndikuar në “delegjitimimin” e kërkesave të shqiptarëve dhe i kanë dhënë argumente politike kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski.

Kurti: S’po rrezikohet gjuha shqipe në Maqedoni të Veriut, pasi s’ka qenë kurrë gjuhë zyrtare

Sipas tij, edhe deklarimet se gjuha shqipe nuk ka qenë gjuhë zyrtare kanë krijuar një situatë shqetësuese, duke u përdorur nga qarqe antishqiptare.

Ahmeti u shpreh se kjo ka ndikuar negativisht në të drejtat dhe përfaqësimin e shqiptarëve, duke theksuar se “gjuha po kontestohet dhe nuk përdoret më si më parë në institucione”.

“Që ne na delegjitimoi dhe që u dha argument Kristian Mickoskit dhe fuqi politike, që kryeministri po i mbështesë ata forca politike. Kryeministri i Kosovës po del dhe thotë se gjuha shqipe kurrë s’ka qenë zyrtare. Dhe javë të tëra antishqiptarët më të mëdhenj, e vendosnin në ekran kryeministrin e Kosovës, që mua më gërryente në shpirt, ja kryeministri i Kosovës thotë që gjuha shqipe s’ka qenë zyrtare dhe nuk është.

Ishte kryeministri i Kosovës që shqiptarëve këtu ua hoqi të drejtën legjitime, legjitimitetin… kjo me ka brengosur nga kryeministrit. Sepse i tërë devalvimi i situatës këtu, asnjë hap prapa nuk ka shkuar. Që dy vjet këtu nga një hap shkohet. Kontestohet gjuha, dhe nuk përdoret më, siç është përdorur nëpër institucione. Përfaqësimi i drejtë është heq”, ka thënë Ahmeti.

Këto komente vijnë në një kohë kur debati për gjuhën shqipe është intensifikuar në Maqedoninë e Veriut, pas protestave të studentëve shqiptarë në Shkup, të cilët kërkojnë që provimet profesionale të mund të mbahen edhe në gjuhën shqipe, në përputhje me legjislacionin ekzistues.

Lajme

Ministri izraelit i Mbrojtjes: Lufta me Iranin mund të rifillojë “së shpejti”

Ministri i Mbrojtjes i Izraelit, Israel Katz, ka paralajmëruar se lufta me Iranin mund të rifillojë “së shpejti”, transmeton Anadolu.

“Është e mundur që së shpejti të na duhet të veprojmë përsëri për të siguruar arritjen e objektivave”, tha Katz gjatë një aktiviteti ushtarak në selinë e Ministrisë së Mbrojtjes në Tel Aviv.

“Irani ka pësuar goditje jashtëzakonisht të rënda gjatë vitit të kaluar, goditje që e kanë kthyer vite prapa në të gjitha fushat”, shtoi ai në deklaratat e tij të raportuara nga gazeta Yedioth Ahronoth.

Kërcënimet izraelite për një rifillim të mundshëm të sulmeve ndaj Iranit shihen nga vëzhguesit si pjesë e përpjekjeve për të shtyrë SHBA-në drejt një veprimi të ri ushtarak.

Javën e kaluar, Katz tha se Izraeli po pret një “dritë jeshile” nga SHBA-ja për të rifilluar luftën kundër Iranit.

Sipas Axios, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) ka përgatitur plane që mund të përfshijnë sulme ndaj infrastrukturës iraniane, si dhe opsione më të gjera si rritja e presionit detar në Ngushticën e Hormuzit.

Propozimet thuhet se synojnë ta detyrojnë Iranin të kthehet në negociata me më shumë fleksibilitet, veçanërisht për çështjen bërthamore.

SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme ndaj Iranit më 28 shkurt, duke nxitur kundërpërgjigje nga Teherani ndaj aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik dhe duke mbyllur Ngushticën e Hormuzit.

Një armëpushim u shpall më 8 prill përmes ndërmjetësimit të Pakistanit, i ndjekur nga bisedime në Islamabad më 11 prill, por nuk u arrit marrëveshje. Presidenti amerikan, Donald Trump, më vonë e zgjati armëpushimin pa një afat të ri, me kërkesë të Pakistanit.

Lajme

Qeveria: Ulja e çmimeve të karburanteve vazhdon deri më 18 maj

Qeveria informon opinionin se, pas diskutimeve me kompaninë OKTA dhe me qëllim të zbutjes së presioneve të çmimeve mbi qytetarët dhe ekonominë, zbritja e karburanteve vazhdon deri më 18 maj 2026.

Kjo është një masë që siguron ulje të çmimeve me pakicë, me zbritjen që arrin në 3 denarë për litër për naftën dhe 2 denarë për litër për benzinat me 95 dhe 98.

Nga Qeveria thonë se mbesin të përkushtuar për të marrë masa në kohë dhe efektive për të mbrojtur standardet e jetesës së qytetarëve, veçanërisht përballë një krize çmimesh të importuara dhe sfidave globale të energjisë.

“Në koordinim me institucionet kompetente dhe operatorët ekonomikë, ne do të vazhdojmë të monitorojmë situatën dhe të reagojmë në përputhje me rrethanat, me qëllim sigurimin e stabilitetit dhe parashikueshmërisë në treg. Kujdesi për qytetarët dhe mbështetja e ekonomisë mbeten përparësia jonë kryesore”, njoftojnë nga Qeveria.