Pas emigrimit masiv të punëtorëve nga Maqedonia e Veriut drejt Evropës, bizneset në vend iu drejtuan agjencive të huaja për punësimin e aziatikëve si forcë e re punëtore. Mirëpo edhe plotësimi i mungesës së forcës punëtore me të huaj po fillon të tregojë shenjat e para të mos suksesit me ikjen e një pjese të tyre jashtë vendit. Janë shpeshtuar javët e kaluara lajmet për ikjen e punëtorëve të ardhur nga Nepali për punë të përkohshme në Maqedoni. Disa dirë më parë në Policinë e Berovës, D.V (44) nga Berova, menaxher i Firmës nga Pehçeva, ka raportuar se punonjësi i tyre 38 vjeçar nga Nepali, me qëndrim të përkohshëm në Pehçevë, është larguar nga vendi ku ka qëndruar. Edhe në Shën Nikoll, përfaqësues i firmës private nga ky qytet ka raportuar se pesë punonjës të kësaj firme të moshës 27 deri 38 vjeç janë larguar nga vendi ku kanë qëndruar. Një javë më parë edhe në Shkup në polici është raportuar se gjashtë persona nga Nepali me qëndrim të përkohshëm janë larguar pa nam e nishan, nga kompania ku kanë punuar. Nga MPB thonë se po merren masa për gjetjen e personave. Raste të tilla më parë janë raportuar edhe Prilep, Ohër…

Megjithatë, nuk ka informacione se ndonjë nga nepalezët e arratisur është gjetur dhe është kthyer në punë në kompanitë vendase. Vetëm në katër muajt e fundit është regjistruar “zhdukja” e mbi tridhjetë punëtorëve nga Nepali.

Agjencia e punësimit lëshoi ​​746 leje për punëtorët nepalezë në gjashtë muajt e parë të vitit. Ministria e Brendshme thotë se në gjashtë muajt e parë, 259 nepalezë kanë hyrë në vend dhe 159 janë larguar.

Supozohet se Maqedonia për punëtorët nga ky shtet i Azisë Jugore është vetëm një ndalesë në rrugën drejt vendeve të BE-së. Përfaqësues të bizneseve vlerësojnë se shkak për këto ikje janë pagat. Krsto Bllazhevski nga shoqata e hoteleve thotë se përkundër faktit se nepalezët, pakistanezët, apo punëtorët nga Bangladeshi do të vijnë në Maqedoninë e Veriut dhe do të pranojnë të punojnë, ata në të njëjtën kohë po mendojnë se si të arratisen në Gjermani. “Pagat e fuqisë punëtore të importuar në industrinë e hotelerisë variojnë nga 350 deri në 500 euro, ose pak më shumë se paga minimale në vend, kështu që edhe ata nuk janë të kënaqur me këto të ardhura në terma afatgjatë. Andaj Maqedonia është vetëm një nga ndalesat e qëllimit të tyre”, thotë Blazhevski. Përskaj rrezikut të ikjes, shpesh punëdhënësit nuk kanë rrugëdalje përveç se importit të fuqisë punëtore.

Marrja e vizës, lejes së punës dhe qëndrimit në Maqedoni nuk është një proces shumë i thjeshtë dhe i lirë. Për të sjellë një punëtor, për shembull nga Nepali, përveç kostove të akomodimit dhe pagave, punëdhënësi duhet të paguajë të gjitha certifikatat mjekësore që personi që vjen është i aftë për të punuar dhe duhet t’i paguajë një komision agjencisë ndërmjetëse.

Të gjitha këto shpenzime mund të paraqesin një humbje të madhe, por Blazhevski thotë se punëdhënësit pësojnë humbje të ngjashme kur humbasin punëtorë vendas çdo sezon. “Nuk mund të themi nëse humbja e një punëtori që ikën nga Nepali është pak a shumë. Kjo për arsye se punëtori vendas kur nuk ka punë, ia keni paguar rrogën dhe e keni mbajtur të regjistruar gjatë gjithë dimrit, e më pas kur vjen sezoni i verës dhe keni nevojë për të, ai papritmas niset për në Kroaci pa paralajmërim”, thotë Blazhevski. Edhe në Shqipëri janë shënuar raste të tilla që në vitin e kaluar. Sipas Zyrës Rajonale të Punësimit, 227 punëtorë të huaj u punësuan në Vlorë në vitin 2022, por në fund të vitit, 96 prej tyre kanë bërë shkëputje të marrëdhënies së punës dhe një pjesë tjetër janë larguar pa lënë asnjë gjurmë. “Punonjësit e huaj nuk kanë si destinacion final Shqipërinë. Ata e përdorin atë si trampolinë për të emigruar në vende të tjera”, thotë Alketa Llamani, drejtuese e Qendrës Rinore të Vlorës, e cila po studion shfrytëzimin e të rinjve në punë dhe situatën në tregun e punës kryesisht në fushën e shërbimeve.

Në vitet e kaluara edhe në Kroaci janë raportuar raste që punëtorët e huaj ju “ikin” punëdhënësve dhe shkojnë tek ata që paguajnë më shumë ose ofrojnë kushte më të mira pune. Pesë gra nepaleze nuk u paraqitën për punë në një kompani në Dubrava në Megjimurje dhe policia, e thirrur nga punëdhënësi, vetëm konfirmoi se ato “vullnetarisht” u larguan nga kompania dhe u larguan me celularët dhe rrobat e punës. Pas “kontrollit” në Kroaci dhe lëshimit të letrave, objektivi i ri është Gjermania po ndonjë vend tjetër i Evropës Perëndimore. Po, kjo po ndodh. Punëdhënësi pret një punëtor për disa muaj, dhe pastaj ai i ik. Ka disa njohuri që disa agjenci që sjellin punëtorë nga Nepali në Kroaci kanë organizuar rrugë për t’i vendosur më tej ata në një treg tjetër pune. (koha.mk)