Lajme

Shqipëria në 11 vendet më të plakura të Europës

Në vetëm 14 vjet, Shqipëria nga një vend më popullsinë më të re në Europë (31.9 vjeç me 2010) u rendit në vitin 2024 në mesin e 11 vendeve me popullsinë më të plakur në Europës.

Sipas të dhënave të Eurostat, mosha mediane e popullsisë në BE arriti në 44.7 vite vitin e kaluar, ndërsa në Shqipëri 44.3 vite. Kjo do të thotë që në Shqipëri, gjysma e popullsisë është nën 44.3 vjeç dhe gjysma mbi këtë moshë. Në 2010-n, gjysma e popullsisë shqiptare ishte nën 31.9 vjeç.

Nga 2010 në 2024, mosha mediane e popullsisë shqiptare është rritur me 12.4 vite. Të dhënat zyrtare tregojnë se në asnjë vend tjetër europian nuk ka përjetuar një lëvizje kaq të madhe në kaq pak kohë. Në shumicën e shteteve, rritja moshës mediane të popullsisë është rritur nga 2 – 6 vjet, ndërsa mesatarja e BE-është 3.4 vjet.

Të dhënat e fundit tregojnë se Italia është vendi me popullsinë më të plakur në Europë me moshën mediane të popullsisë 48.7 vjeç, e ndjekur nga Bullgaria, Portugalia, Greqia, Spanja ku mosha mediane e popullsisë është rreth 47 vjeç.

Në renditje vijnë Gjermania, Kroacia, Sllovenia, Serbia me moshën mediane të popullsisë rreth 45 vjeç, të ndjekura nga Hungaria dhe Shqipëria me mbi 44 vjeç.

Në anën tjetër Armenia, Turqia, Azerbagjani, Islanda, Gjeorgjia janë vendet me popullsinë më të re në moshë, me rreth 33-34 vjeç, sipas Eurostat. Në listën e shteteve me popullsi të re vijon të jetë dhe Kosova, që sipas censit të fundit të vitit 2024 kishte një moshë mediave prej 34 vjeç.

Rënia drastike e fertilitetit nën 1.5 lindje për grua përgjatë dekadës dhe emigracioni lartë i të rinjve ka ndikuar në plakjen e shpejtë të popullsisë rezidente në vendin tonë.

Mosha mediane e popullsisë shqiptare u rrit me ritme shumë më të larta edhe se Rajoni.

Në Ballkani Perëndimor mosha mediane u rrit 3 deri në 6 vite ndërmjet 2010-2014.

Një vështrim i detajuar mbi të dhënat e moshës mediane nga 2010 – 2024 tregon se vendi ynë po kalon një shok demografik që nuk gjen precedent në kontinentin Europian. Ritmi shqiptar i plakjes është gati katërfish në krahasim me mesataren e BE dhe afro dyfish ndaj vendit të dytë me plakjen më të shpejtë, Moldavisë.

Me këto ritme forca e punës mund të tkurret me 8% deri në vitin 2030. Gjithashtu rritja ekonomike rrezikon të ngadalësohet nëse produktiviteti i punës nuk rritet.

Vitet e fundit është përforcuar largimi i popullsisë në moshë pune, kryesisht 20-35 vjeç drejt BE-së, Britanisë dhe SHBA-së. Të dhënat e fundit të INSTAT tregojnë se emigracioni neto ( ikjet minus kthimet) gjatë 2023-2024 ishte-72 mijë persona shumica të rinj.

Demografët këshillojnë hartimin e strategjive gjithëpërfshirëse që synojnë frenimin e emigracionit, kthimin e diasporës dhe inkurajimin e lindjeve me politika fiskale pro familjes.

Lajme

4 gra të vrara nga partnerët gjatë këtij viti!

Këtë vit, 4 gra janë vrarë nga ish-ose partnerët e tyre aktualë. Në periudhën nga 2014 deri në 2024, gjithsej 115 gra janë viktima të femicidit, pra vrasjeve dhe tentativave për vrasje. Shteti duhet të angazhohet jo vetëm deklarativisht, por realisht për parandalimin dhe ri-integrimin e grave, viktima të dhunës së bazuar në gjini – thonë nga Rrjeti Kombëtar kundër dhunës ndaj grave dhe dhunës familjare.

“Këtë vit ndodhën 4 femicide, sepse të gjithë autorët ishin partnerë, aktualë ose ish-partnerë të grave të vrara. Në periudhën paraprake nga 2014 deri në 2024, kemi gjithsej 115 vrasje, por këtu përfshihen edhe tentativat për vrasje të grave. Ajo që po bëjmë tani është të analizojmë rastet gjyqësore të përfunduara me vendime të formës së prerë për të parë sa nga këto 115 vrasje dhe tentativa janë femicide”, tha Elena Dimushevska, Rrjeti kombëtar kundër dhunës ndaj grave dhe dhunës familjare.

Ata thonë se ri-integrimi është më i rëndësishmi. Megjithatë, edhe pse ligji ka hyrë në fuqi në maj 2021 dhe ri-integrimi është parashikuar në të gjitha shtyllat, shteti nuk është i përkushtuar në këtë çështje. Pasi nuk ka ndihmë nga shteti për ri-integrimin e viktimave, shumë prej tyre kthehen sërish tek partneri. Eksperiencat e tyre tregojnë se shtëpia nuk është vendi më i sigurt për gratë viktima të dhunës, madje 70 për qind e vrasjeve ndodhin aty.

“Dhunën ndaj grave nuk mund ta parandalojmë nëse nuk parashikojmë fonde financiare për shërbimet që u nevojiten më së shumti viktimave. Ajo që ekziston tani është një ndihmë vetëm një herë monetare, do të theksoj vetëm një herë, në shumën prej 15.000 denarësh. Dhe ajo nuk varet nga të ardhurat ose gjendja financiare e viktimës. Por kjo është e vetmja gjë që viktimat mund të marrin në këtë moment si ndihmë nga shteti”, u shpreh Elena Dimushevska, Rrjeti kombëtar kundër dhunës ndaj grave dhe dhunës familjare.

Rrjeti ofron ndihmë financiare për viktimat, përfshirë qiranë e banesës, mbulimin e shpenzimeve të ujit, rrymës dhe blerjen e ushqimit, por thonë se buxhetet e tyre janë të kufizuara dhe nuk mund të mbulojnë shpenzimet për të gjitha gratë dhe në një afat më të gjatë. Llogaritjet e tyre tregojnë se për një grua janë të nevojshme të paktën 25.000 deri në 30.000 denarë në muaj.

Lajme

Zjarri në Çarshinë e Vjetër të Shkupit vihet nën kontroll

Zjarri që shpërtheu sonte në një shtëpi të vjetër pranë kishës “Shën Spasi” në hyrje të Çarshisë së Vjetër të Shkupit është nën kontroll. Shkaku i zjarrit ende nuk dihet, dhe ekipet e Ministrisë së Brendshme do të kryejnë një inspektim.

“Në orën 19:43, u mor një njoftim për një zjarr në një shtëpi të braktisur në rrugën “Samoilova”. Menjëherë u dërguan tre automjete zjarrfikëse, të cilat me të mbërritur gjetën një zjarr në një fazë zhvillimi. Flakët ishin përhapur përtej strukturës së çatisë dhe dimensioneve të vetë ndërtesës”, tha Zvonko Tomevski, komandant i Departamentit të Zjarrfikësve të Shkupit.

Pastaj, siç deklaroi ai, u dërguan dy automjete shtesë dhe 20 zjarrfikës janë në vendngjarje duke ndërhyrë.

“Zjarri u vu nën kontroll në një kohë të shkurtër. Ndërhyrja ishte e suksesshme dhe zjarri nuk u lejua të përhapet në objektet fqinje. Tani po punohet për shuarjen e zjarrit dhe pastrimin e zonës, tha Tomevski.

Shkaqet e zjarrit, siç tha ai, duhet të përcaktohen më tej nga policia.

Sipas informacioneve jozyrtare, në shtëpinë tanimë të djegur shumë shpesh janë mbledhur njerëzit e pastrehë.

Lajme

Kasami: Gostivari gati për ndryshimin e madh

Kryetari i Tetovës dhe kryetar i Lëvizjes Besa Bilall Kasami ka qëndruar në Tetovë bashkë me liderët e tjerë të VLEN-it duke siguruar se edhe në këtë komunë do ta fitojnë pushtetin lokal sikurse në dhjetë komunat e tjera.

“Gostivari gati për ndryshimin e madh më 11 janar!

Gostivari VLEN! 🫶”, ka shkruar Bilall Kasami në Fejsbuk ku ka shpërndarë fotografi nga takimi me strukturat lokale të koalicionit dhe qytetarë.

Zgjedhjet lokale në Gostivar dhe Vrapçisht mbahen më 11 janar, pasi më 18 tetor dështoi të arrihej censusi në këto dy komuna. Qeveria ka caktuar Fadil Xhelilin si ushtres detyre kryetar i Gostivarit deri në zgjedhje, ndërsa ushtrues detyre në Vrapçisht u caktua Bujamin Kadriu.

Në zgjedhjet lokale në vjeshtë, VLEN fitoi 10 komuna, përfshirë komunat kryesore me shumicë shqiptare.