Lajme

Për tetë muaj në aksidente trafiku në RMV jetën e kanë humbur 90 persona

Gjithsej 91 qytetarë kanë humbur jetën në aksidente trafiku për tetë muaj, tregojnë kështu statistikat që Radio Evropa e Lirë (REL) i siguroi nga Ministria e Punëve të Brendshme (MPB). Këto shifra i referohen periudhës nga 1 janari deri më 31 gusht të vitit 2025.

Ose, në të njëjtën periudhë në aksidente trafiku jetën e kanë humbur mesatarisht 11,3 persona në muaj.

Aksidenti i fundit ndodhi tre ditë më parë (12 tetor) ku u përplasën dy automjete në rrugën Shtip – Veles, e në të cilin jetën e humbi një banor 72-vjeçar i Shtipit dhe u lëndua një shofer 18-vjeçar nga Strumica.

Infografiku më poshtë jep të dhëna mbi vdekshmërinë në rrugët në Maqedoninë e Veriut, Ballkanin Perëndimor dhe në Evropë dhe numrin mesatar të viktimave në 1 vit në 1 milion banorë:

Ballkani Perëndimor70	Shteti më i sigurtKOSOVA – 55 viktimaMAQEDONIA E VERIUT – 65 viktimaSERBIA – 502 viktima
Evropa40	Shteti më i sigurtSUEDIA – 22 viktimaBULLGARIA – 78 viktimaRUMANIA – 86 viktima
FAKTORËTFaktori njeri – 95%Gjendja e automjetit – 4%Kushtet në rrugë – 1%	MPB: 250.000 dënime në vit për shkelje më trafikVlerësimi për rrugët në MAQEDONINË E VERIUT
Radio Evropa e Lirë	Burimi: Konferenca e Tretë për Promovimin e Sigurisë në Trafikun Rrugor 2024

Sipas statistikave të Ministrisë së Punëve të Brendshme nga 78 aksidente në trafik me pasoja fatale në tetë muajt e parë të këtij viti, 72 janë shkaktuan nga shoferët, katër nga këmbësorët dhe dy janë shkaktuar nga “faktorë të tjerë”.

Në Maqedoninë e Veriut numri i vdekjeve në aksidente trafiku brenda një viti është mbi mesataren evropiane. Bilanci i zi në rrugët tona është 65 viktima për 1 milion banorë në vit, që është një për një të katërtën më shumë se në vendet evropiane.

Në vitin e kaluar, 2024, në Maqedoninë e Veriut në aksidente trafiku jetën e kanë humbur 142 persona.

Pse vdesin kaq shumë njerëz?

Shoferët sillen në mënyrë të papërgjegjshme, por edhe këmbësorët kur nuk shikojnë majtas dhe djathtas për t’u siguruar që mund ta kalojnë në mënyrë të sigurt kalimin për këmbësorë, thotë Zllatko Sovreski, doktor i shkencave të trafikut dhe teknike në Fakultetin e Teknik në Manastir.

Mentaliteti vështirë ndryshohet, kultura e trafikut është në një nivel të ulët, ligji për siguri në trafik nuk respektohet, rendit kështu disa nga arsyet profesori.

Por vërejtjen më të madhe e ka për sinjalizimin rrugor.

“Kemi shënim të bërë në mënyrë të pasigurt, sinjalistikë horizontale dhe vertikale jofunksionale, shenja absurde në vendkalimet për këmbësorë… Duhet t’i kushtohet më shumë vëmendje shenjave në rrugët si të qytetit ashtu edhe ato rajonale, si dhe të ketë një revizion dhe mbikëqyrje nga një institucion shumë profesional”, thotë Sovreski për Radion Evropa e Lirë.

Enti Shtetëror i Revizionit (EShR) në muajin maj të këtij viti publikoi një raport për sigurinë në trafikun rrugor në Maqedoninë e Veriut në të cilin revizorët thonë se masat dhe aktivitetet që ndërmerren nga ana e institucioneve kompetente nuk janë efikase për zvogëlimin e numrit të viktimave në aksidentet në trafik deri në gjendjen e dëshiruar në nivel kombëtar dhe evropian.

“Analizat dhe inspektimet e sigurisë në trafik të kryera nga ekspertët e angazhuar për nevojat e revizionit flasin për një nivel të lartë rreziku në seksionet që i nënshtrohen analizës, sinjalistikë horizontale dhe vertikale të pakënaqshme, mirëmbajtje të dobët të rrugëve të cilat mund të shkaktojnë aksidente trafiku me pasojat nga të njëjtat”, thuhet në raport.

Sipas EShR-së nga viti 2020 deri në vitin 2023 kanë ndodhur gjithsej 31.176 aksidente në trafik, nga të cilat 15.724 me pasoja më të rënda.

Në këto aksidente jetën e kanë humbur 457 persona.

Për vetëm tre ditë 82 paralajmërime, dënime ende nuk ka

Nga data 26 shtator filloi zbatimi i ndryshimeve dhe i plotësimeve të Ligjit për Siguri në Trafikun Rrugor (LSTRr), sipas të cilit këmbësorët që kalojnë një vendkalim për këmbësorë dhe flasin në celular, përdorin kufje në të dy veshët, një orë smart ose një tablet – do të gjobiten.

Të njëjtat masa ligjore vlejnë për drejtuesit e biçikletave, trotinetëve, motoçikletave, motoçikletave me tre dhe katër rrota të cilëve nuk u lejohet të përdorin pajisje elektronike gjatë drejtimit të automjeteve të tyre.

Në tre ditë, nga 26 deri më 29 shtator, policia në Shkup dha 82 paralajmërime për qytetarët mbi këtë bazë.

Mbetet të shihet se si paralajmërimet kanë ndikuar tek ata, thonë nga Këshilli Republikan për Sigurinë në Trafikun Rrugor (KRSTRr).

“Është shumë herët për të parë efekt. Përshtypja nga terreni është se të ndërgjegjshmit mbeten të ndërgjegjshëm, të pandërgjegjshmit – të pandërgjegjshëm”, thotë Dejan Andonoviq, zëdhënës i KRSTRr.

Edhe pse me Ligj parashihen edhe gjoba – 40 euro për kalimin në një vendkalim për këmbësorë me telefon në dorë dhe 50 euro për drejtimin e një trotineti, motoçiklete ose traktori gjatë përdorimit të një pajisjeje elektronike – deri më tani askush nuk është gjobitur.

“Sanksionet kundër qytetarëve do të fillojnë kur ata të jenë tashmë të njohur me ndryshimet e reja në ligj”, thonë nga Ministria e Punëve të Brendshme.

Nga 1 janari deri më 31 gusht policia ka evidentuar 3.086 shkelje të kryera nga këmbësorët.

Komuniteti “Në biçikletë” reagoi kundër “standardeve të dyfishta”.

Pas ndalimit të pajisjeve elektronike për këmbësorët dhe çiklistët gjatë kalimit të një vendkalimi për këmbësorë komuniteti “Në biçikletë” akuzoi për stadarde të dyfishta sepse një ndalesë të tillë nuk ka edhe për shoferët e automjeteve.

“Për ato është i ndaluar vetëm përdorimi i duarve kur përdorin pajisje elektronike , ndërsa mund të mbajnë rehat kufje në të dy veshët. Ka disa formulime të buta në ligjin në fuqi (i cili nuk ndryshon në pjesën për drejtuesit e makinave) se nuk u lejohet të përdorin pajisje elektronike “në një mënyrë që rrezikon funksionimin e automjetit”, në të gjitha rastet e tjera u lejohet. Pra, ato ndoshta e rrezikojnë sigurinë, e ndoshta jo. Këto nene të Ligjit do të shërbejnë vetëm si mënyrë e lehtë për gjoba me shkrim për policinë dhe nuk do të kenë ndonjë efekt real në siguri”, reaguan nga “Në biçikletë”.

Sipas tyre, këmbësorët janë pjesëmarrësit më të cenueshëm në trafik dhe statistikisht – më pak fajtorët për aksidentet rrugore “dhe përgjegjësia e tyre nuk mund të trajtohet në të njëjtin nivel me përgjegjësinë e atyre që drejtojnë një automjet. Sipas të gjitha statistikave ri vërtetë janë makinat që lëvizin me shpejtësi të lartë. Kjo vret”.

Në vitin 2024 në vendin tonë jetën e kanë humbur 24 këmbësorë. Megjithatë, sipas të dhënave të ndara në një debat publik në Fakultetin e Sigurisë në Shkup me rastin e Javës së Këmbësorëve, e cila shënohet nga 1 deri në 7 prill, në tre muajt e parë të vitit 2025 jetën e kanë humbur pesë këmbësorë.

Reagime më të mëdha dhe protesta të qytetarëve shkaktoi vrasja e Frosina Kullakovës, e cila u godit për vdekje në 29 janar përderisa po kalonte në një vendkalim për këmbësorë në bulevardin “Partizanski Odredi” në Shkup. Për këtë fajtor ishte Vasill Jovanov, i cili pa patentë shoferi dhe nën ndikimin e alkoolit e ka ngarë automjetin me një shpejtësi prej 91 kilometër në orë dhe në semafor të kuq e ka goditur Frosinën e cila ka qenë duke kaluar në dritë jeshile në vendkalimin për këmbësorë. Frosina ka marrë lëndime të rënda trupore dhe ka ndërruar jetë në vendin e ngjarjes.

Jovanov u dënua me 12 vjet burg.

Sipas statistikave nga vitet e kaluara, 15 deri në 25 përqind e numrit të përgjithshëm të personave të vrarë në aksidente trafiku janë këmbësorë.

“Safe City” nga Viti i Ri

Me projektin “Safe City“ të MPB-së shkeljet në trafik do të regjistrohen me ndihmën e kamerave rrugore. Kjo duhet të fillojë të funksionojë nga 1 janari i vitit 2026.

Sistemi fillimisht do të zbatohet në Shkup, Tetovë dhe Kumanovë, ndërsa është planifikuar të mbulojë edhe pjesë të Korridorit 8 dhe Korridorit 10. Deri në mesin e vitit 2026 i gjithë vendi do të mbulohet me kamera, njoftoi ministri i punëve të brendshme, Pançe Toshkovski.

Ai njoftoi edhe për masa më të rrepta ligjore, përfshirë këtu edhe ndryshime në Kodin Penal, dënime me burg dhe sekuestrim të përhershëm të automjetit për personat që do i japin makinës pa patentë shoferi, nën efektin e alkoolit apo drogës, ose që do e ngasin makinën 90 kilometra në orë mbi shpejtësinë e lejuar.

Maqedonia e Veriut ka qëllime si kombëtare ashtu edhe ndërkombëtare që duhet t’i përmbushë që ta ulë numrin e vdekjeve në aksidentet rrugore. Strategjia Kombëtare e Transportit synon që deri në vitin 2030 ta ulë numrin e vdekjeve në aksidente rrugore për 50 përqind dhe të sigurojë që asnjë fëmijë të mos vdesë në një aksident rrugor.

Lajme

Tetovë, Këshilli Komunal miraton çmimore të re për mbeturinat!

Këshilli i Komunës së Tetovës ka miratuar një çmimore të re për mbeturinat. Këshilltarët e koalicionit VLEN dhe VMRO-DPMNE votuan pro kërkesës që kompania “Saubermacher” të rrisë çmimin e faturave. Sipas vendimit të ri, tarifa për metër katror do të pësojë një rritje të ndjeshme.

Deri më tani, qytetarët e Tetovës kanë paguar 3.2 denarë për metër katror (pa TVSH), ndërsa me tarifën e re do të paguajnë 3.8 denarë për metër katror.

Nga shumica në Këshill thonë se nuk e kanë pranuar propozimin fillestar edhe më të lartë të “Saubermacher”, duke prezantuar këtë çmimore si një “zbutje” të rritjes.

“Kemi pasur një kërkesë për një çmimore të re nga ana e ndërmarrjes Saubermacher. Këtë propozim, si këshilltarë të VLEN-it dhe si pjesë e shumicës, nuk e kemi pranuar në formën fillestare. Ne propozuam në Këshill një çmimore të re ku kemi ndryshuar shifrat e ofruara nga kompania. Me këtë propozim, ulim çmimin që kërkonte ‘Saubermacher’ për qytetarët dhe bizneset, ndërsa e rrisim për objektet e lojërave të fatit. Konkretisht, çmimin për amvisëritë në mjedis urban e zvogëluam nga 4.2 denarë sa kërkohej, në 3.8 denarë”, tha Albi Qamili – këshillart i koalicionit VLEN.

“Në bazë të amendamenteve që iu dorëzuan këshilltarëve, çmimi i ri do të jetë 3.8 denarë pa llogaritur TVSH-në. Nëse llogaritet edhe TVSH-ja, shifra shkon në rreth 3.99 denarë, që i bie diku 20% më shtrenjtë se sa kanë paguar qytetarët deri tash. Ne kishim propozimet tona për një çmim fiks: 600 denarë për shtëpitë dhe 300 denarë për banesat në nivel të gjithë komunës, pasi metodologjia me metër katror është e gabuar. Me këtë rritje prej 20%, ai që ka paguar 1000 denarë, tash do të paguajë 1200 denarë”, tha Agron Arifi – këshillar i “Më mirë për Tetovën”.

“Sipas analizës sonë, ngritja e çmimit fillimisht parashihej rreth 30%. Ne si AKI ishim në mënyrë kategorike kundër dhe kërkuam që pika të tërhiqet nga rendi i ditës, por kjo nuk u pranua nga shumica. Gjatë debatit, këshilltarët e VLEN-it dhanë një propozim tjetër, ku sipas përllogaritjeve të fundit, çmimi për grumbullimin e mbeturinave sërish rritet për 20%”, u shpreh Berat Murati – Këshilltar i AKI-së.

Lajme

353 vetë në regjistrin e pedofilëve në Maqedoni

Maqedonia e Veriut është shteti i vetëm në rajonin e Ballkanit që publikon online identitetin e personave të dënuar për abuzim seksual ndaj fëmijëve.

Maqedonia e Veriut është shteti i vetëm në rajon që me qëllim parandalues u ka mundësuar qytetarëve qasje online në identitetet e personave të dënuar me vendim përfundimtar për vepra që lidhen me pedofilinë, përfshirë fotografitë e tyre, pseudonimet, adresat e vendbanimit dhe veprat për të cilat janë dënuar. Kushdo mund t’i shikojë këto të dhëna me vetëm disa klikime.

Në regjistrin e pedofilëve, i cili tani për tani është i disponueshëm vetëm në gjuhën maqedone www.registarnapedofili.mk janë publikuar deri tani emrat e 353 personave, 14 prej të cilëve janë gra. Burime nga Ministria e Politikës Sociale thonë se po punojnë që faqja të jetë e qasshme edhe në gjuhën shqipe.

Krijimin e këtij regjistri e mundësoi Kuvendi i Maqedonisë me miratimin në vitin 2012 të një ligji të posaçëm që përcakton qartë 11 vepra penale që çojnë në përfshirje në regjistër.

“Regjistri përditësohet rregullisht me të dhëna të reja. Personat e dënuar përfshihen në mënyrë të vazhdueshme, menjëherë pas marrjes së njoftimit nga drejtoria kompetente për zbatim të sanksioneve, në përputhje me ligjin”, thanë për DW përfaqësues të Ministrisë së Politikës Sociale.

Në regjistër përfshihen persona të dënuar për vepra penale seksuale ndaj të miturve, përfshirë sulmet seksuale, veprat që lidhen me pornografinë me fëmijë, prostitucionin e fëmijëve, joshjen e fëmijëve, incestin dhe trafikimin e të miturve.

Megjashi: Hap i mirë por i pamjaftueshëm

Përfaqësues të organizatës joqeveritare Megjashi, e cila merret me mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, thonë se regjistri i pedofilëve është një hap i mirë, por jo i mjaftueshëm. Mbrojtja e fëmijëve sipas tyre nuk mund të mbështetet vetëm te regjistri dhe kërkon masa të tjera konkrete.

“Regjistri i pedofilëve ka rol të caktuar parandalues dhe informues, por regjistra të tillë nuk duhet të shihen si zgjidhje e vetme, por vetëm si pjesë e një strategjie më të gjërë, serioze dhe të udhëhequr institucionalisht për parandalimin, sanksionimin dhe mbojtjen e fëmijëve nga abuzimi seksual. Pa një qasje sistemore, asnjë mjet i tillë nuk mund ta përmbushë qëllimin e vet” thonë përfaqësuesit e “Megjashit”, ambasada e parë e fëmijëve në botë

Nevojitet edukim sistematik dhe i vazhdueshëm

Sipas Megjashit ka një rritje serioze të rasteve të sulmeve seksuale ndaj fëmijëve. “Shifrat e larta të këtyre rasteve janë si rezultat i një dështimi serioz të sistemit të mbrojtjes së fëmijëve. Të dhënat tregojnë qartë se shteti ende nuk po bën mjaftueshëm, veçanërisht në fushën e parandalimit. Nevojitet edukim sistematik dhe i vazhdueshëm, ndërhyrje e hershme, koordinim më i mirë dhe mbështetje për viktimat” thanë nga “Megjashi”.

“Megjashi” prej vitesh mban të hapur linjën “Alo Bushavko”, ku fëmijët dhe të rinjtë mund të kërkojnë ndihmë kur ndihen të rrezikuar ose u janë shkelur të drejtat.

Në pesë vitet e fundit përmes kësaj linje janë regjistruar nëntë raste që lidhen me pornografi të miturish, dhunë online, hakerim profilesh dhe shfrytëzim seksual të të miturve.

Rëndësia e parandalimit

Sipas ekspertëve dhe statistikave personat e dënuar për abuzim seksual të fëmijëve, kanë tendencë të përsërisin veprën, prandaj parandalimi është i rëndësishëm.

Sipas profesoreshës së të Drejtës Penale, Vedije Ratkoceri, këto krime njihen si “oportune”, pasi kryerësit shfrytëzojnë rrethana të favorshme pa planifikim paraprak. Andaj, sipas saj, regjistri luan rol kyç në parandalim.

“Kur një prind ka dyshime ose dëshiron të verifikojë nëse personi me të cilin fëmija i tij është në kontakt, qoftë fqinj, mësues apo trajner, ka qenë më parë i dënuar për vepra që lidhen me abuzimin seksual apo trafikimin e të miturve, ai mund të konsultojë regjistrin dhe ta marrë këtë informacion në çdo kohë. Kjo pa dyshim do të ndihmonte për parandalimin e abuzimit të mundshëm ndaj fëmijëve”, tha Ratkoceri.

Ndryshimi i ligjit shton numrin e denoncimeve

Përfaqësues të Ministrisë për Punët e Brendshme thanë për DW se pesë vitet e fundit, përkatësisht nga viti 2021 deri në vitin 2025, janë denoncuar gjithsej 472 raste që lidhen me abuzim seksual të fëmijëve.

Të dhënat tregojnë për një shtim të denoncimeve ndër vite: në vitin 2021 janë denoncuar 67 raste, në vitin 2022 u denoncuan 93 raste, ndërsa në vitin 2023 numri i tyre ka arritur në 116 raste. Në vitin 2024 janë regjistruar 91 raste, ndërsa në vitin 2025 u regjistruan 105 raste.

Shtimi i denoncimeve lidhet edhe me ndryshimet ligjore të miratuara në vitin 2023. Sipas tyre kufiri i moshës për përcaktimin e viktimës në këto vepra penale u rrit nga 14 në 15 vjeç, sepse pjesa më e madhe e rasteve lidhen me sulm seksual ndaj fëmijëve që nuk kanë mbushur moshën 15 vjeç dhe bashkëjetesë me të mitura. Legjislacioni i Maqedonisë së Veriut e parashikon edhe mundësinë e kastrimit kimik për personat e dënuar për këto vepra penale, një masë që nënkupton trajtim hormonal me qëllim uljen e dëshirës seksuale.

Autor: Ardit Ramadani

Ky tekst publikohet në bashkëpunim me Deutsche Welle dhe është realizuar në kuadër të projektit „Rezistenca ndaj dezinformatave në Maqedonin e Veriut“, i mbështetur nga qeveria e Nordrhein-Westfalen.

Lajme

Hoxha: S’ka tymnajë që na ndan, Mexhiti: Edhe mes vëllezërve mund të ketë keqkuptime

Pas dekleratave dhe reagimeve të shumta në media ku pretendohej se në një bisedë në grup në ËATS UP ministri i jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha u është drejtuar shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, “po ata idiotët shqiptarë atje çfarë thonë?”, ministri Hoxha është takuar me njërin nga liderët e VLEN-it, Izet Mexhitin. Në një pres konferencë të përbashkët pas takimit, kryediplomati Hoxha tha se se bëhet fjalë për një çështje të kaluar dhe se nuk ka tymnajë që mund të hyjë mes tyre.

FERIT HOXHA, MINISTËR I JASHTËM I SHQIPËRISË

“Keni ngelur javën e kaluar, janë të kapërcyera ato, ja ku e keni kryetarin e koalicionit VLEN, janë të kapërcyera ato, të kaluara, sepse nuk ka absolutisht asnjë lloj tymnaje që mund të hyjë në mes nesh. Nuk ka asnjë tymnajë që na zë sytë për të parë atë që kemi të përbashkët, nuk ka asnjë gjë nga ato që bëhen dhe ngrihen nga hiqi që të errësojë atë që është e përgjithshme e nevojshme, e domosdoshme që të jemi bashkë si vëllezër dhe të punojmë bashkë”.

Ndërsa Mexhiti tha se ata janë pjesë e popullit shqiptar dhe se Shqipëria ka obligim edhe për shqiptarët jashtë kufijve.

IZET MEXHITI, VLEN

“Edhe në familje mes vëllezërve mund të ketë keqkuptime por për këtë janë takimet e drejtpërdrejta, por sot në agjendën tonë kemi folur se si zhvillohet korridori 8, kemi folur për gjuhën shqipe, për decentralizimin, për frymën e marrëveshjes së ohrit dhe kam garantuar ministrin se asnjë milimetër nuk është degraduar por në shumë sfera ka përparuar çështja shqiptare në Maqedoni”.

Ndërkaq, koordinatori I Grupit parlamentar të Partisë Demokratike të shqipërisë ka kërkuar interpelancë në Kuvend për ministrin e jashtëm Ferit Hoxha.