Marrëveshja midis Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) dhe Iranit për armëpushim parasheh rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, lehtësim financiar për Iranin dhe zotimin se Teherani nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore, sipas një drafti të tekstit të siguruar nga CNN.

Memorandumi i mirëkuptimit prej 14-pikash nuk është publikuar ende zyrtarisht. Duke marrë parasysh se SHBA-ja dhe Irani po japin fakte të ndryshme, nuk dihet nëse ky tekst do të pasqyrojë formulimin e saktë të dokumentit përfundimtar, që do të nënshkruhet të premten në Zvicër.

Detajet teknike po finalizohen, kështu që formulimi mund të ndryshojë.

Sipas draft-marrëveshjes, SHBA-të do t’i lejojnë Iranit të shesë produktet e naftës dhe petrokimike, dhe Teherani mund të jetë në gjendje të përfitojë nga një fond zhvillimi prej 300 miliardë dollarësh nëse përmbush angazhimet që lidhen me programin e tij bërthamor në negociatat e mëtejshme. Dokumenti nuk përfshin detaje specifike se çfarë do të bëhet me uraniumin e Iranit.

14 pikat e marrëveshjes:

1 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara, së bashku me aleatët në luftën aktuale, deklarojnë me nënshkrimin e këtij memorandumi mirëkuptimi përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, dhe zotohen se që tani e tutje nuk do të ndërmarrin asnjë veprim armiqësor kundër njëri-tjetrit dhe do të përmbahen nga kërcënimi ose përdorimi i forcës kundër njëri-tjetrit. Marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij neni dhe të neneve të mbetura.

2 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit dhe të përmbahen nga ndërhyrja në punët e brendshme të njëri-tjetrit.

3 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një periudhe maksimale prej 60-ditësh, e cila mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.

4 — Menjëherë pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi, Shtetet e Bashkuara heqin bllokadën detare dhe parandalojnë çdo ndërhyrje ose pengesë kundër Iranit dhe rivendosin lëvizjen brenda një maksimumi prej 30-ditësh në kapacitetin e tij të plotë; Lëvizja e anijeve do të jetë proporcional me vëllimin e trafikut para luftës nga ana e Iranit. SHBA-ja gjithashtu merr përsipër të tërheqin forcat nga zonat përreth brenda 30 ditëve pas marrëveshjes përfundimtare.

5 — Pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi, Irani do të ndërmarrë menjëherë hapa për të siguruar që lëvizja e anijeve tregtare nga Gjiri Persik në Detin e Omanit dhe anasjelltas të rifillojë brenda 30 ditëve në vëllimin e paraluftës, duke marrë parasysh nevojën për heqjen e pengesave teknike dhe neutralizimin e minave nga Irani.

6 — SHBA-ja zotohet, së bashku me partnerët e tyre rajonalë, të krijojnë një plan gjithëpërfshirës të dakordësuar nga të dyja palët për rehabilitimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit, duke siguruar njëkohësisht financim prej të paktën 300 miliardë dollarësh. Mekanizmi i zbatimit të këtij plani, si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, do të formulohet brenda 60 ditëve.

7 — SHBA-ja zotohet të përfundojnë, sipas një orari që do të dakordësohet si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, të gjitha llojet e sanksioneve me të cilat përballet aktualisht Irani, duke përfshirë rezolutat e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe Bordit të Guvernatorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), dhe të gjitha sanksionet e njëanshme të SHBA-së, si parësore ashtu edhe dytësore.

8 — Irani përsërit se nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore. Irani dhe SHBA-ja kanë rënë dakord që fati i uraniumit dhe fati i të gjitha çështjeve të tjera të lidhura me armët bërthamore, të cilat janë dakordësuar reciprokisht, duke përfshirë nevojat bërthamore të Iranit, do të trajtohen në mënyrë adekuate në një marrëveshje përfundimtare; marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij neni.

9 — Irani dhe SHBA-ja bien dakord që, në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare, do të ruajnë status quo-në: Irani do të ruajë status quo-në në programin bërthamor dhe SHBA-ja nuk do të vendosë sanksione të reja ndaj Iranit dhe as nuk do t’i rrisë forcat në rajon.

10 — SHBA-ja zotohet që menjëherë pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi dhe deri në datën e heqjes së sanksioneve, Departamenti i Thesarit do të lëshojë përjashtime për eksportet e naftës bruto iraniane, produkteve petrokimike dhe derivateve të tyre, dhe të gjitha shërbimeve të lidhura, duke përfshirë bankat, sigurimet, transportin dhe të ngjashme.

11 — SHBA-ja zotohet që, në dritën e përparimit të negociatave drejt një marrëveshjeje përfundimtare, fondet dhe asetet e ngrira ose të kufizuara të Iranit do të lirohen dhe do të bëhen plotësisht të disponueshme. Këto fonde, pavarësisht nëse mbahen në llogarinë kryesore apo transferohen, do të përdoren për çdo pagesë të përfituesit përfundimtar të përcaktuar nga Banka Qendrore e Iranit dhe do të jenë plotësisht të disponueshme për përdorim. SHBA-ja zotohet të lëshojë të gjitha lejet dhe licencat e nevojshme mbi këtë bazë.

12 — Irani dhe SHBA-ja bien dakord që do të krijohet një mekanizëm zbatimi për të mbikëqyrur zbatimin me sukses të marrëveshjes përfundimtare dhe angazhimin e ardhshëm ndaj saj.

13 — Pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi dhe pas marrjes së garancive në lidhje me fillimin e zbatimit të neneve 4, 5, 10 dhe 11 të këtij memorandumi dhe zbatimin e vazhdueshëm të këtyre hapave, Irani dhe SHBA-ja do të hyjnë në negociata për një marrëveshje përfundimtare vetëm në lidhje me nenet e mbetura.

14 — Marrëveshja përfundimtare do të miratohet nëpërmjet një rezolute detyruese të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Nënkryetari i Komunës së Tetovës, Albi Qamili, ka reaguar pas vendimit të fundit të Gjykatës Kushtetuese lidhur me emërtimin e rrugëve në Tetovë, duke e cilësuar atë si pasojë të drejtpërdrejtë të lëshimeve dhe zgjidhjeve të papërfunduara të qeverisjes së kaluar.

Sipas Qamilit, bëhet fjalë për një vendim që në praktikë nuk është zbatuar asnjëherë, pasi procedurat e nevojshme nuk janë përfunduar nga ata që e miratuan. Ai theksoi se sot po shfuqizohet një akt që nuk arriti kurrë të fitojë fuqi të plotë juridike për shkak të mosrespektimit të procedurave ligjore nga pushteti i atëhershëm.

“Është e qartë se kemi të bëjmë me një tjetër pasojë të politikave gjysmake të BDI-së. Vendimi që po shfuqizohet sot nuk u implementua asnjëherë dhe nuk u bë i plotfuqishëm pikërisht për shkak të mangësive procedurale të atyre që e sollën”, deklaroi Qamili.

Ai shtoi se Komuna e Tetovës tashmë ka ndërmarrë hapa konkretë për të zgjidhur këtë çështje në mënyrë të qëndrueshme. Për këtë qëllim, është formuar Komisioni për Riemërtimin e Rrugëve, i cili po punon intensivisht në përgatitjen e një zgjidhjeje gjithëpërfshirëse që do të reflektojë realitetin shoqëror, historik dhe kulturor të qytetit.

Qamili theksoi se administrata aktuale është e vendosur të mbyllë njëherë e mirë këtë proces me një zgjidhje ligjërisht të qëndrueshme, duke shmangur gabimet që, sipas tij, kanë prodhuar situatën aktuale.

“Qytetarët e Tetovës meritojnë vendime të qëndrueshme dhe jo improvizime politike që dështojnë sapo përballen me testin e ligjit”, përfundoi ai.

https://www.facebook.com/share/p/18vG7VFRpb/

Akademia Politike e Forumit Shqiptar vazhdon ciklin e ligjëratave me personalitete të jetës publike, kombëtare dhe të diasporës shqiptare.

Në javën e dytë të programit, i ftuar do të jetë Vilson Sinishtaj, politolog, veprimtar i dalluar i diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe ish-kryetar i Shoqatës Atdhetare “Jehona e Malësisë”.

Sinishtaj do të mbajë ligjëratën me temën:

“Konformizmi apo nacionalizmi që ndërton?”

Ligjërata do të hapë një debat të rëndësishëm mbi një dilemë që prek drejtpërdrejt të ardhmen politike të shqiptarëve në Mal të Zi: a është konformizmi shenjë maturie politike, apo në momente të caktuara bëhet dorëzim i interesave kombëtare?

Në qendër të diskutimit do të jenë disa pyetje thelbësore:

A mund të ketë barazi reale kur të gjitha komunitetet trajtohen sikur janë nisur nga e njëjta pikë?

A mjafton ideja e “shtetit qytetar” nëse në praktikë ajo shpesh nënkupton gjuhën, normat, planet dhe prioritetet e shumicës?

Kur shqiptarët kërkojnë gjuhë, simbole, përfaqësim, buxhet dhe vendimmarrje, pse kjo shpesh quhet nacionalizëm?

A ekziston një nacionalizëm modern, demokratik dhe ndërtues, që nuk përjashton askënd, por nuk pranon as shkrirjen politike të shqiptarëve?

Duke marrë si pikë reference përvojën politike të Malësisë dhe zhvillimet pas vitit 2019, Sinishtaj do të trajtojë raportin mes identitetit kombëtar, përgjegjësisë institucionale, bashkimit politik dhe së ardhmes së shqiptarëve në Mal të Zi.

Ligjërata nuk synon të japë përgjigje të lehta, por të nxisë reflektim serioz mbi atë se çfarë duhet të ruajnë, çfarë duhet të ndryshojnë dhe si duhet të organizohen shqiptarët në një kohë kur kërkohen më shumë dije, më shumë përgjegjësi dhe më shumë vizion politik.

Akademia Politike e Forumit Shqiptar vazhdon të krijojë hapësirë për debat, formim dhe përgatitje të një brezi të ri të angazhuar në jetën publike, institucionale dhe kombëtare.