Lajme
25 vjet pas 11 shtatorit: Ngjarjet që riformësuan botën
25 vjet pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, pasojat e tyre vazhdojnë të ndikojnë në politikën globale, sigurinë dhe konfliktet nga Lindja e Mesme deri në Azinë Jugore, raporton Anadolu.
Sulmet, të kryera nga 19 rrëmbyes të Al-Kaedës me katër avionë pasagjerësh, vranë 2.977 persona në New York, Pentagon dhe pranë Shanksville, Pensilvani. Ato nxitën “luftën kundër terrorit” të udhëhequr nga SHBA-ja, pushtimin e Afganistanit, krijimin e institucioneve të reja të sigurisë, Guantanamon, luftën në Irak dhe ngritjen e grupeve të reja militante.
Sipas projektit “Costs of War” të Universitetit Brown, konfliktet pas 11 shtatorit 2001 kanë shkaktuar mbi 900 mijë vdekje të drejtpërdrejta, përfshirë më shumë se 400 mijë civilë ndërsa SHBA-ja ka shpenzuar ose angazhuar mbi 8 trilionë dollarë deri në vitin 2021.
Më poshtë paraqiten ngjarjet kryesore nga viti 2001 deri në 25-vjetorin.
– 11 shtator 2001: Al-Kaeda sulmon SHBA-në
Katër avionë të rrëmbyer u përdorën në sulmet e koordinuara ndaj Kullave Binjake në New York dhe Pentagon. Një avion tjetër u rrëzua pranë Shanksville pasi pasagjerët dhe ekuipazhi u përleshën me rrëmbyesit.
Sulmet u bënë akti terrorist më vdekjeprurës në territorin amerikan dhe transformuan politikat e sigurisë dhe të jashtme të Washingtonit.
– 12 shtator 2001: NATO aktivizon Nenin 5
NATO aktivizoi për herë të parë Nenin 5, sipas të cilit një sulm ndaj një anëtari konsiderohet sulm ndaj të gjithë anëtarëve.
– 18 shtator 2001: Kongresi amerikan autorizon përdorimin e forcës
Kongresi miratoi autorizimin për përdorimin e forcës kundër përgjegjësve për sulmet dhe atyre që i ndihmuan, duke krijuar bazën ligjore për operacionet amerikane kundër terrorizmit.
– 7 tetor 2001: SHBA-ja pushton Afganistanin
SHBA-ja dhe Britania e Madhe nisën operacionin kundër Al-Kaedës dhe talebanëve. Lufta zgjati gati 20 vjet dhe u bë më e gjata në historinë e SHBA-së.
– 26 tetor 2001: Patriot Act bëhet ligj
Ligji zgjeroi kompetencat e autoriteteve të zbatimit të ligjit dhe inteligjencës, por u kritikua për dobësimin e privatësisë dhe zgjerimin e mbikëqyrjes.
– 11 janar 2002: Në Guantanamo mbërrijnë të ndaluarit e parë
Baza amerikane në Gjirin e Guantanamos u bë simbol i luftës kundër terrorit dhe u kritikua për ndalimet pa afat dhe praktikat e marrjes në pyetje.
– 20 mars 2003: Forcat e udhëhequra nga SHBA-ja pushtojnë Irakun
Pushtimi rrëzoi Saddam Husseinin, por solli vite kryengritjesh, dhune sektare dhe paqëndrueshmërie. Nuk u gjetën rezerva aktive të armëve të shkatërrimit në masë.
– 11 mars 2004: Sulmet në Madrid
Dhjetë bomba shpërthyen në katër trena, duke vrarë 191 persona dhe plagosur mbi 2.000. Sulmet treguan përhapjen e kërcënimit terrorist përtej SHBA-së dhe Afganistanit.
– 7 korrik 2005: Sulmet në Londër
Katër kamikazë sulmuan transportin publik të Londrës, duke vrarë 52 persona dhe plagosur më shumë se 770.
– 2 maj 2011: Vritet Osama bin Laden në Pakistan
Forcat speciale amerikane vranë liderin e Al-Kaedës në Abbottabad, gati 10 vjet pas sulmeve të 11 shtatorit.
– 29 qershor 2014: ISIS (DEASH) shpall “kalifatin”
ISIS-i (DEASH) shpalli “kalifatin” në territoret që kontrollonte në Irak dhe Siri, duke shënuar një fazë të re të terrorizmit ndërkombëtar dhe duke nxitur një fushatë ushtarake të udhëhequr nga SHBA-ja.
– 29 shkurt 2020: SHBA-ja dhe talebanët nënshkruajnë marrëveshjen e Dohas
Marrëveshja përcaktoi kushtet për tërheqjen e forcave amerikane dhe aleate nga Afganistani.
– 15 gusht 2021: Talebanët rikthehen në Kabul
Talebanët hynë në Kabul pas rënies së qeverisë afgane dhe largimit të presidentit Ashraf Ghani.
– 30 gusht 2021: SHBA-ja përfundon tërheqjen nga Afganistani
Pentagoni njoftoi përfundimin e tërheqjes, duke i dhënë fund luftës më të gjatë të Amerikës.
– 31 korrik 2022: Vritet lideri i Al-Kaedës, Zawahiri
Një sulm me dron i SHBA-së në Kabul vrau Ayman al-Zawahirin, pasardhësin e Osama bin Ladenit si lider i al-Kaedës.
– 11 shtator 2026: 25-vjetori
25 vjet pas sulmeve, pasojat e tyre mbeten të dukshme në mbarë botën: nga zgjerimi i mbikëqyrjes dhe ndryshimi i sigurisë në aeroporte, te konfliktet, zhvendosjet e popullsive dhe arkitektura globale kundër terrorizmit.
Lajme
Çmenduria për “GTA 6”, mijëra punëtorë kërkojnë pushim për të luajtur
Për shkak të publikimit të videolojës shumë të pritur “GTA 6“, në Belgjikë është regjistruar një rritje prej plot 66 për qind e kërkesave për pushim nga puna në sektorin privat për datën 19 nëntor, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Kështu bëhet e ditur nga të dhënat e publikuara nga kompania “Acerta”.
“Është e mundur që mijëra punonjës të marrin një ditë pushim në mënyrë që të mund ta luajnë lojën e re. Sipas informacioneve tona, personat që kanë paraqitur kërkesa janë më të rinj se 30 vjeç”, raportoi televizioni belg VRT.
Sipas vlerësimeve të kompanisë, nga 10.000 deri në 15.000 punonjës në sektorin privat mund të marrin ditë pushimi të enjten.
Rritje e kërkesave për pushim është regjistruar edhe në Holandë, ku janë shënuar 21 për qind më shumë mungesa të planifikuara për atë ditë. Ndërkohë, në SHBA, vendin ku është krijuar videoloja, pothuajse çdo i pesti punonjës dëshiron të marrë një ditë pushim për të shijuar vazhdimin e ri të lojës së njohur.
Kompania amerikane “BambooHR”, e cila ofron shërbime në fushën e burimeve njerëzore, pas analizimit të të dhënave të më shumë se 3.4 milionë punonjësve, ka konstatuar se kërkesat për pushim nga puna për atë ditë janë rritur me gati 13 për qind krahasuar me vitin e kaluar.
Sipas të dhënave, gjenerata Z, përkatësisht personat e lindur nga viti 1997 deri në vitin 2012, ka paraqitur më së shumti kërkesa për pushim. Rreth 32 për qind e tyre kanë kërkuar të mos punojnë atë ditë.
Për krahasim, “GTA 5” u publikua në shtator të vitit 2013 dhe deri më sot ka shitur mbi 230 milionë kopje në mbarë botën.
Lajme
Maqedonia ndër të fundit në rajon për përdorimin e rripit të sigurisë
Maqedonia e Veriut renditet ndër vendet me përdorimin më të ulët të rripit të sigurisë në rajon, me vetëm 40.1 për qind të pasagjerëve që e përdorin atë. Për krahasim, në Shqipëri kjo përqindje është 75.8%, në Kosovë 53.8%, në Mal të Zi 59.6%, në Bosnjë dhe Hercegovinë 64.8%, ndërsa në Serbi arrin në 90.7%. Drejtori i Sekretariatit të Përhershëm të Transportit Talis Linkaits deklaroi se fushata e studimit për Ballkanin Perëndimor shqyrton përdorimin e rripave të sigurisë dhe të ulëseve për fëmijë në të gjashtë vendet partnere të Ballkanit Perëndimor. Të dhënat për Maqedoninë e Veriut tregojnë se përdorimi i rripit të sigurisë nuk është bërë ende rutinë, veçanërisht te pasagjerët dhe personat që ulen në ulëset e pasme të automjetit.
“Bashkëpunimi ynë me Maqedoninë e Veriut përfshin sistemet teknologjike të avancuara për sigurinë rrugore, legjislacionin për sigurinë në komunikacion dhe bashkëpunimin rajonal për përmirësimin e të dhënave dhe reagimin në raste emergjente. Ne do të vazhdojmë të ofrojmë udhëzime dhe ekspertizë për zbatimin më të shpejtë të prioriteteve në fushën e sigurisë rrugore”, tha Talis Linkaits .
Zëvendësministrja , Kaltrina Zekolli, vlerësoi se siguria në komunikacion nuk është vetëm çështje e rregulloreve dhe infrastrukturës, por para së gjithash mbrojtje e jetës së njerëzve.
“Kjo është gjithashtu arsyeja pse iniciativat rajonale, siç është “Moment for Life”, janë kaq të rëndësishme. Sfidat në sigurinë rrugore nuk ndalen në kufijtë kombëtarë. Përmes bashkëpunimit, shkëmbimit të përvojave dhe përafrimit të politikave me standardet evropiane, mund të ndërtojmë një rajon më të sigurt dhe më të ndërlidhur. Le të kujtojmë se çdo vendim që marrim, çdo masë që zbatojmë dhe çdo veprim në rrugë mund të bëjë ndryshimin”, tha , Kaltrina Zekolli.
Ndërsa zëvendësministri i Punëve të Brendshme Astrit Iseni, për sistemin “ Safe City” thotë se po funksionon dhe jep rezultate të mira. Ai teknologjinë e konsideron aleat të fortë për shpëtimin e jetës së njerëzve.
“Miratimi i Strategjisë Kombëtare për Sigurinë në Komunikacionin Rrugor paraqet një bazë të rëndësishme për një qasje sistematike në uljen e viktimave dhe lëndimeve të rënda, në përputhje me objektivat evropiane dhe parimet e “Vision Zero””, tha Astrit Iseni .
Në Maqedoninë e Veriut, të dhënat tregojnë se përdorimi i rripit të sigurisë ndryshon sipas llojit të automjetit. Në automjetet private, rripin e përdorin 77.8 për qind e fëmijëve në ulëset e pasme dhe 64.9 për qind e shoferëve. Ndërsa në automjetet komerciale, rripin e përdorin 64.9 për qind e shoferëve dhe 55.7 për qind e pasagjerëve.
Lajme
Gjykata e Beogradit lëshon urdhërarrest për Radoiçiqin
Gjykata e Lartë në Beograd ka lëshuar urdhërarrest dhe ka caktuar masën e paraburgimit për 30 ditë për ish-nënkryetarin e Listës Serbe dhe organizatorin e sulmit në Banjskë, Milan Radoiçiq.
Në një përgjigje për “N1”, gjykata ka konfirmuar se urdhërarresti dhe vendimi për paraburgim janë lëshuar pasi Radoiçiqi nuk është paraqitur në stacionin policor më 15 nëntor.
Radoiçiqi ishte urdhëruar nga gjykata në Beograd që të paraqitej në polici dy herë në muaj, më datën 1 dhe 15. Ai ishte paraqitur më 1 nëntor, por nuk ishte paraqitur në datën 15. Radoiçiqit më herët i ishte konfiskuar edhe pasaporta.
Mediat në Serbi kanë raportuar se Radoiçiqi është larguar drejt Rusisë pas rezultateve të zgjedhjeve, në të cilat partia e Aleksandar Vuçiqit pësoi humbje përballë Listës së Studentëve. Radoiçiqi u pa për herë të fundit në publik para zgjedhjeve të 25 tetorit, kur mori pjesë në tubimin parazgjedhor të partisë së Vuçiqit.
Radoiçiqi është në kërkim edhe nga INTERPOL-i, me kërkesë të Kosovës përmes UNMIK-ut.
Në sulmin e vitit 2023 në Banjskë u vra togeri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.
-
Lajme12 months agoZbulohet Identiteti i Personit Të Vrarë Në Tetovë
-
Lajme2 years agoDetaje nga ngjarja tronditëse në Tetovë: Burri vrau gruan dhe vajzën 4 vjeçe, pastaj qëlloi djalin 9 vjeç dhe veten e tij
-
Lifestyle3 years agoTrashet miqësia me maqedonë në familjen e Adelina Tahirit
-
Lajme2 years agoKëto ministri dhe poste zv ministrash do ti takojnë VLEN-it
-
Lajme12 months agoAplikacion që zbulon kamerat radar, shoferët e shkarkojnë masivisht
-
Lajme3 years agoJa kush janë 13 deputetët e koalicionit “VLEN” (Lista)
-
Lajme3 years agoBurrin e Shkurte Fejzës e godet vetura (PAMJE)
-
Lajme1 month agoÇmimi i naftës shënon rënie
