Fasulja e Tetovës po arrin çmime rekord, ndërsa prodhimi i saj në fushat e Pollogut po zvogëlohet vit pas viti. Në fillim të korrjes së sivjetshme, një kilogram fasule autentike të Tetovës shitet nga 600 deri në 700 denarë, ndërsa fasulja e korrjes së vitit të kaluar në tregun e Tetovës shitet për rreth 500 denarë kilogrami.

Edhe pse fasulja e Tetovës prej dekadash është një nga produktet më të njohura bujqësore të Tetovës dhe Fushës së Pollogut, sot ajo gjendet gjithnjë e më rrallë në tregun e qytetit. Shkak për këtë janë temperaturat e larta, thatësira, mungesa e ujit për ujitje, por edhe interesimi gjithnjë e më i vogël i të rinjve për bujqësinë.

Uzeini, një shitës prej shumë vitesh në tregun e gjelbër të Tetovës, i cili më shumë se 40 vjet shet fasule, thotë se nuk mban mend që çmimi i këtij produkti të ketë qenë ndonjëherë kaq i lartë.

“Unë më shumë se 40 vjet shes fasule në tregun e Tetovës dhe çmimi i saj asnjëherë nuk ka qenë kaq i lartë në krahasim me produktet e tjera. Fasulja e korrjes së vitit të kaluar, po flas për fasulen origjinale të Tetovës, tani shitet 500 denarë, ndërsa fasulja që tani ka filluar të mblidhet më ofrohet me çmim prej 600 deri në 700 denarë për kilogram. Kjo ndodh sepse ka gjithnjë e më pak fasule të Tetovës për shkak të motit të nxehtë, por edhe sepse nuk ka kush ta kultivojë. Të rinjtë nuk duan të punojnë në ara, ndaj kanë mbetur vetëm njerëzit më të moshuar që e mbjellin, dhe zakonisht prodhojnë vetëm për nevojat e tyre, ndërsa shumë pak për shitje”, thotë Uzeini.

Ai jep edhe këshilla se si konsumatorët mund ta dallojnë fasulen autentike të Tetovës nga ajo e importuar që shitet me këtë emër.

“Po, në treg mund të shihni në disa vende thasë me fasule ku shkruan se është fasule e Tetovës. Por nëse është vërtet ashtu, mund të kontrollohet shumë lehtë. Futeni dorën në thes, përzieni pak fasulet dhe kur ta nxirrni dorën, nëse në të ka diçka si pluhur i bardhë, atëherë, sipas meje, nuk është fasule e Tetovës. Fasulja e Tetovës nuk krijon një pluhur të tillë të bardhë. Ajo është e pastër dhe e çelët dhe, sado që ta përzieni në thes, dora do t’ju mbetet e pastër”, këshillon Uzeini.

Deri disa dekada më parë, fasulja e Tetovës ishte një nga produktet më të rëndësishme bujqësore dhe eksportuese të Fushës së Pollogut. Fasulja e Tetovës ushqente të gjithë ish-Jugosllavinë, ndërsa dërgohej edhe për eksport jashtë vendit.

Sot prodhohen sasi minimale dhe ekziston rreziku që fasulja e Tetovës të zhduket plotësisht nga arat dhe tryezat tona.

Bujqit thonë se problemet më të mëdha vijnë nga kushtet e vështira klimatike, veçanërisht temperaturat jashtëzakonisht të larta dhe thatësira, por ankohen edhe për mungesën e fuqisë punëtore. Të rinjtë, thonë ata, nuk janë më të interesuar të merren me bujqësi.

Abdulla Muaremi nga fshati Tearcë tregon se këtë vit ka mbjellë shumë më pak fasule për shkak të thatësirës dhe problemeve me ujitjen.

“Çdo vit kam mbjellë nga 3-4 dekarë me fasule, por tani mezi mbolla 2 dekarë për shkak të thatësirës së madhe. Për shkak të verave jashtëzakonisht të nxehta, tani fasulja duhet të ujitet deri në shtatë herë që të arrish të shpëtosh diçka nga rendimenti. Por edhe kjo vështirë realizohet, sepse kanali për ujitje është i mbyllur dhe nuk ka radhë për përdorimin e ujit. Më parë mjaftonte ta ujisnim fasulen vetëm dy herë dhe merrja 300 deri në 400 kilogramë për dekar, ndërsa tani mezi nxora 300 kilogramë nga 2 dekarë”, thotë Muaremi.

Sipas tij, numri i prodhuesve të fasules po zvogëlohet çdo vit, ndërsa mungesa e fuqisë punëtore po bëhet problem gjithnjë e më i madh.

“Gjithnjë e më shumë po zvogëlohet numri i prodhuesve të fasules, ndërsa nuk ka kush të punojë. Të rinjtë nuk duan të merren me bujqësi, e aq më pak me kultivimin e fasules”, thekson Muaremi.

Kështu, ndërsa çmimi i fasules së Tetovës ka arritur deri në 700 denarë për kilogram, prodhimi i saj po shkon drejt minimumit. Thatësira, mungesa e ujit dhe largimi i të rinjve nga bujqësia po kërcënojnë një prej produkteve më të njohura tradicionale të Tetovës, i cili dikur prodhohej në sasi të mëdha dhe eksportohej edhe jashtë vendit.