Connect with us

Lajme

Pse mbeti në terr gjysma e Maqedonisë? Ekspertët evropianë e zbuluan dështimin e transformatorëve

Shkaku kryesor që më 18 maj 2025 la pa rrymë gjysmën e Maqedonisë së Veriut ishte operimi i sistemit të transmetimit mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit (mbi 420 kV). Kjo gjendje e mbingarkesës së tensionit çoi në shkëputjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke izoluar rrjetin 110 kV nga ai 400 kV dhe duke shkaktuar kolapsin total të furnizimit me energji në nivelin e shpërndarjes. Edhe pse autoritetet kompetente e kishin identifikuar më herët rrezikun dhe kishin ndërmarrë disa masa parandaluese, ato nuk rezultuan të mjaftueshme për të shmangur incidentin. Ky është konstatimi i Raportit përfundimtar të Panelit të Ekspertëve të ENTSO-E.

Sipas raportit, shkaku kryesor i humbjes së rrymës ishte operimi i sistemit të transmetimit mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit (mbi 420 kV). Kjo gjendje e mbingarkesës së tensionit çoi në shkëputjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke izoluar rrjetin 110 kV nga ai 400 kV dhe duke shkaktuar kolapsin total të furnizimit me energji në nivelin e shpërndarjes.

“Hetimi arrin në përfundimin se ndërprerja e energjisë erdhi si pasojë e funksionimit të sistemit të transmetimit në Maqedoninë e Veriut mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit prej 420 kV. Kjo situatë mbitensionesh çoi në ndërprerjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke rezultuar në ndarjen e rrjetit 400 kV nga rrjeti 110 kV dhe duke shkaktuar ndërprerjen në Maqedoninë e Veriut”, thuhet në raport.

Gjatë incidentit, rrjeti 400 kV mbeti funksional, ndërsa ndërprerja preku vetëm sistemin 110 kV, ku është e lidhur konsumi kryesor. Sistemi i transmetimit në vend u rikuperua brenda disa orësh pas aktivizimit të planit të restaurimit nga operatori i sistemit (MEPSO).

“Incidenti është klasifikuar si një ngjarje e shkallës 3 – niveli më i lartë i ashpërsisë sipas metodologjisë së Shkallës së Klasifikimit të Incidenteve (ICS).2 Si pasojë, në përputhje me të njëjtin kuadër ligjor, u krijua një Panel Ekspertësh dhe filloi hetimin e incidentit më 10 korrik 2025, me qëllim dorëzimin e një raporti faktik të ndjekur nga raporti përfundimtar”, thuhet më tej në raport.

Raporti thekson se situata e mbingarkesës me tension nuk ishte e papritur. MEPSO kishte identifikuar më herët rrezikun e mbitensioneve gjatë periudhave të ngarkesës së ulët (pranverë dhe vjeshtë) dhe kishte ndërmarrë disa masa parandaluese, si optimizimi i mbrojtjeve të transformatorëve dhe shkëputja e një linje 400 kV. Megjithatë, këto masa nuk ishin të mjaftueshme për të parandaluar incidentin.

Një element i rëndësishëm i analizës është fakti se në kushtet e konsumit të ulët dhe rrjedhave të kufizuara të energjisë, rrjeti përjeton rritje të tensionit për shkak të injektimit të fuqisë reaktive, duke e bërë sistemin më të paqëndrueshëm.

Raporti gjithashtu thekson se, në nivel rajonal, sistemi i Evropës Juglindore ishte në gjendje të përgjithshme të sigurt para incidentit, sipas analizave të RCC-ve dhe operatorëve rajonalë. Megjithatë, u identifikua një devijim kritik: parashikimi tregonte se të gjitha nyjet 400 kV në zonën e MEPSO-s do të tejkalonin kufijtë e lejuar të tensionit operacional, gjë që përbënte sinjal të hershëm të rrezikut.

Një problem shtesë ishte mungesa e disa të dhënave operacionale në kohë reale, për shkak të dështimit të sistemit SCADA historik në MEPSO, gjë që e vështirësoi analizën e plotë të situatës gjatë incidentit.

Në përfundim, Paneli i Ekspertëve jep disa rekomandime kyçe:

  • forcim të kontrollit të tensionit në nivel kombëtar dhe rajonal,
  • koordinim më të ngushtë midis TSOs, RCC-ve dhe operatorëve të shpërndarjes,
  • përmirësim të shkëmbimit të të dhënave operacionale në kohë reale,
  • dhe harmonizim të standardeve të menaxhimit të fuqisë reaktive në Evropën Juglindore.

Ky incident tregon se stabiliteti i sistemeve moderne elektroenergjetike nuk varet vetëm nga kapaciteti i prodhimit, por nga menaxhimi i saktë i tensionit dhe koordinimi ndërkufitar i rrjetit. Për Maqedoninë e Veriut dhe rajonin, ai shërben si një paralajmërim i qartë për rëndësinë e rritjes së reziliencës së infrastrukturës energjetike dhe forcimit të bashkëpunimit evropian.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lajme

Nënkryetari i KSHZ-së, Abdush Demiri, iu drejtua pjesëmarrësve në Takimin e 13-të vjetor të organeve për menaxhimin e zgjedhjeve në Gjeorgji

Nënkryetari i Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, Abdush Demiri, së bashku me anëtarët Angellço Ristov, Aleksandar Dashtevski, si dhe sekretaren e përgjithshme të KSHZ-së, Ivana Kostadinoska, mori pjesë dhe iu drejtua pjesëmarrësve në Takimin e 13-të vjetor të organeve për menaxhimin e zgjedhjeve (EMBs), i cili më 17 dhe 18 qershor 2026 po mbahet në Batumi të Gjeorgjisë, në organizim të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve të Gjeorgjisë.

Në sesionin e tretë tematik kushtuar “Inteligjencës artificiale dhe rrjeteve sociale në proceset zgjedhore: mundësitë dhe rreziqet”, Demiri mbajti fjalim në temën “Roli i organeve për menaxhimin e zgjedhjeve në mbrojtjen e integritetit zgjedhor në epokën e inteligjencës artificiale dhe rrjeteve sociale”.

Në fjalimin e tij, ai theksoi se transformimi digjital sjell mundësi të reja për administratat zgjedhore, por njëkohësisht hap edhe sfida serioze për ruajtjen dhe vazhdimësinë e besimit në proceset zgjedhore. Sipas tij, në kushte kur inteligjenca artificiale mundëson krijimin e gënjeshtrave dhe përmbajtjeve manipuluese gjithnjë e më bindëse, mbrojtja e integritetit zgjedhor nuk ka të bëjë më vetëm me procedurat zgjedhore, por edhe me ambientin informativ në të cilin qytetarët i formësojnë qëndrimet dhe vendimet e tyre.

Demiri nënvizoi se institucionet zgjedhore duhet t’u përshtaten ndryshimeve të shpejta teknologjike dhe të zhvillojnë kapacitete të reja për të identifikuar dhe përballuar rreziqet digjitale, duke mbetur njëkohësisht besnike me parimet e transparencës, paanshmërisë dhe mbrojtjes së vlerave demokratike.

Duke iu referuar përvojave të Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, ai theksoi se Komisioni në vazhdimësi ndjek trendet bashkëkohore teknologjike dhe mundësitë për zbatimin e tyre. Njëkohësisht, ai prezantoi zgjidhjet digjitale që KSHZ-ja tashmë po i zbaton për forcimin e integritetit të procesit zgjedhor, mes të cilave identifikimin biometrik të votuesve dhe sistemin softuerik për përzgjedhjen e rastësishme të anëtarëve të këshillave zgjedhore.

Në fjalim u theksua edhe nevoja për një kornizë të përshtatçme ligjore për t’u përballur me sfidat që sjellin platformat digjitale dhe rrjetet sociale në procesin zgjedhor. Demiri vuri në dukje se aktivitetet aktuale për reforma në Kodin Zgjedhor paraqesin një mundësi për vendosjen e kompetencave më të qarta institucionale dhe mekanizmave më efikasë për mbrojtjen e integritetit zgjedhor në hapësirën digjitale.

Ai potencoi se përballja e suksesshme me kërcënimet e organizuara digjitale kërkon një qasje të koordinuar dhe bashkëpunim të ngushtë ndërmjet institucioneve zgjedhore, rregullatorëve të mediave, kompanive teknologjike, shoqërisë civile dhe partnerëve ndërkombëtarë.

Në fund të fjalës së tij, Demiri porosit se zhvillimi teknologjik është i pashmangshëm, por se ruajtja e besimit në proceset demokratike varet nga aftësia e institucioneve për t’u përshtatur me kohë dhe për të siguruar kushte për zgjedhje kredibile, transparente dhe gjithëpërfshirëse. Takimi vjetor i organeve për menaxhimin e zgjedhjeve përfaqëson një nga platformat më të rëndësishme ndërkombëtare për shkëmbimin e përvojave dhe praktikave të mira mes administratave zgjedhore. Forumi i këtij viti i kushtohet ndikimit të desinformimit, inteligjencës artificiale dhe rrjeteve sociale mbi proceset zgjedhore dhe institucionet demokratike, ndërsa pjesëmarrësit diskutojnë për mekanizmat e mundshëm për forcimin e qëndrueshmërisë së sistemeve zgjedhore dhe besimit të publikut në rezultatet e zgjedhjeve.

Continue Reading

Lajme

14 pikat e marrëveshjes SHBA-Iran

Marrëveshja midis Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) dhe Iranit për armëpushim parasheh rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, lehtësim financiar për Iranin dhe zotimin se Teherani nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore, sipas një drafti të tekstit të siguruar nga CNN.

Memorandumi i mirëkuptimit prej 14-pikash nuk është publikuar ende zyrtarisht. Duke marrë parasysh se SHBA-ja dhe Irani po japin fakte të ndryshme, nuk dihet nëse ky tekst do të pasqyrojë formulimin e saktë të dokumentit përfundimtar, që do të nënshkruhet të premten në Zvicër.

Detajet teknike po finalizohen, kështu që formulimi mund të ndryshojë.

Sipas draft-marrëveshjes, SHBA-të do t’i lejojnë Iranit të shesë produktet e naftës dhe petrokimike, dhe Teherani mund të jetë në gjendje të përfitojë nga një fond zhvillimi prej 300 miliardë dollarësh nëse përmbush angazhimet që lidhen me programin e tij bërthamor në negociatat e mëtejshme. Dokumenti nuk përfshin detaje specifike se çfarë do të bëhet me uraniumin e Iranit.

14 pikat e marrëveshjes:

1 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara, së bashku me aleatët në luftën aktuale, deklarojnë me nënshkrimin e këtij memorandumi mirëkuptimi përfundim të menjëhershëm dhe të përhershëm të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, dhe zotohen se që tani e tutje nuk do të ndërmarrin asnjë veprim armiqësor kundër njëri-tjetrit dhe do të përmbahen nga kërcënimi ose përdorimi i forcës kundër njëri-tjetrit. Marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij neni dhe të neneve të mbetura.

2 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit dhe të përmbahen nga ndërhyrja në punët e brendshme të njëri-tjetrit.

3 — Republika Islamike e Iranit dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një periudhe maksimale prej 60-ditësh, e cila mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.

4 — Menjëherë pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi, Shtetet e Bashkuara heqin bllokadën detare dhe parandalojnë çdo ndërhyrje ose pengesë kundër Iranit dhe rivendosin lëvizjen brenda një maksimumi prej 30-ditësh në kapacitetin e tij të plotë; Lëvizja e anijeve do të jetë proporcional me vëllimin e trafikut para luftës nga ana e Iranit. SHBA-ja gjithashtu merr përsipër të tërheqin forcat nga zonat përreth brenda 30 ditëve pas marrëveshjes përfundimtare.

5 — Pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi, Irani do të ndërmarrë menjëherë hapa për të siguruar që lëvizja e anijeve tregtare nga Gjiri Persik në Detin e Omanit dhe anasjelltas të rifillojë brenda 30 ditëve në vëllimin e paraluftës, duke marrë parasysh nevojën për heqjen e pengesave teknike dhe neutralizimin e minave nga Irani.

6 — SHBA-ja zotohet, së bashku me partnerët e tyre rajonalë, të krijojnë një plan gjithëpërfshirës të dakordësuar nga të dyja palët për rehabilitimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit, duke siguruar njëkohësisht financim prej të paktën 300 miliardë dollarësh. Mekanizmi i zbatimit të këtij plani, si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, do të formulohet brenda 60 ditëve.

7 — SHBA-ja zotohet të përfundojnë, sipas një orari që do të dakordësohet si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, të gjitha llojet e sanksioneve me të cilat përballet aktualisht Irani, duke përfshirë rezolutat e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe Bordit të Guvernatorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), dhe të gjitha sanksionet e njëanshme të SHBA-së, si parësore ashtu edhe dytësore.

8 — Irani përsërit se nuk do të prodhojë kurrë armë bërthamore. Irani dhe SHBA-ja kanë rënë dakord që fati i uraniumit dhe fati i të gjitha çështjeve të tjera të lidhura me armët bërthamore, të cilat janë dakordësuar reciprokisht, duke përfshirë nevojat bërthamore të Iranit, do të trajtohen në mënyrë adekuate në një marrëveshje përfundimtare; marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij neni.

9 — Irani dhe SHBA-ja bien dakord që, në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare, do të ruajnë status quo-në: Irani do të ruajë status quo-në në programin bërthamor dhe SHBA-ja nuk do të vendosë sanksione të reja ndaj Iranit dhe as nuk do t’i rrisë forcat në rajon.

10 — SHBA-ja zotohet që menjëherë pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi dhe deri në datën e heqjes së sanksioneve, Departamenti i Thesarit do të lëshojë përjashtime për eksportet e naftës bruto iraniane, produkteve petrokimike dhe derivateve të tyre, dhe të gjitha shërbimeve të lidhura, duke përfshirë bankat, sigurimet, transportin dhe të ngjashme.

11 — SHBA-ja zotohet që, në dritën e përparimit të negociatave drejt një marrëveshjeje përfundimtare, fondet dhe asetet e ngrira ose të kufizuara të Iranit do të lirohen dhe do të bëhen plotësisht të disponueshme. Këto fonde, pavarësisht nëse mbahen në llogarinë kryesore apo transferohen, do të përdoren për çdo pagesë të përfituesit përfundimtar të përcaktuar nga Banka Qendrore e Iranit dhe do të jenë plotësisht të disponueshme për përdorim. SHBA-ja zotohet të lëshojë të gjitha lejet dhe licencat e nevojshme mbi këtë bazë.

12 — Irani dhe SHBA-ja bien dakord që do të krijohet një mekanizëm zbatimi për të mbikëqyrur zbatimin me sukses të marrëveshjes përfundimtare dhe angazhimin e ardhshëm ndaj saj.

13 — Pas nënshkrimit të këtij memorandumi mirëkuptimi dhe pas marrjes së garancive në lidhje me fillimin e zbatimit të neneve 4, 5, 10 dhe 11 të këtij memorandumi dhe zbatimin e vazhdueshëm të këtyre hapave, Irani dhe SHBA-ja do të hyjnë në negociata për një marrëveshje përfundimtare vetëm në lidhje me nenet e mbetura.

14 — Marrëveshja përfundimtare do të miratohet nëpërmjet një rezolute detyruese të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Continue Reading

Lajme

Nënkryetari i Tetovës, Albi Qamili: Gjykata Kushtetuese po shfuqizon një vendim që BDI asnjëherë nuk e fuqizoi

Nënkryetari i Komunës së Tetovës, Albi Qamili, ka reaguar pas vendimit të fundit të Gjykatës Kushtetuese lidhur me emërtimin e rrugëve në Tetovë, duke e cilësuar atë si pasojë të drejtpërdrejtë të lëshimeve dhe zgjidhjeve të papërfunduara të qeverisjes së kaluar.

Sipas Qamilit, bëhet fjalë për një vendim që në praktikë nuk është zbatuar asnjëherë, pasi procedurat e nevojshme nuk janë përfunduar nga ata që e miratuan. Ai theksoi se sot po shfuqizohet një akt që nuk arriti kurrë të fitojë fuqi të plotë juridike për shkak të mosrespektimit të procedurave ligjore nga pushteti i atëhershëm.

“Është e qartë se kemi të bëjmë me një tjetër pasojë të politikave gjysmake të BDI-së. Vendimi që po shfuqizohet sot nuk u implementua asnjëherë dhe nuk u bë i plotfuqishëm pikërisht për shkak të mangësive procedurale të atyre që e sollën”, deklaroi Qamili.

Ai shtoi se Komuna e Tetovës tashmë ka ndërmarrë hapa konkretë për të zgjidhur këtë çështje në mënyrë të qëndrueshme. Për këtë qëllim, është formuar Komisioni për Riemërtimin e Rrugëve, i cili po punon intensivisht në përgatitjen e një zgjidhjeje gjithëpërfshirëse që do të reflektojë realitetin shoqëror, historik dhe kulturor të qytetit.

Qamili theksoi se administrata aktuale është e vendosur të mbyllë njëherë e mirë këtë proces me një zgjidhje ligjërisht të qëndrueshme, duke shmangur gabimet që, sipas tij, kanë prodhuar situatën aktuale.

“Qytetarët e Tetovës meritojnë vendime të qëndrueshme dhe jo improvizime politike që dështojnë sapo përballen me testin e ligjit”, përfundoi ai.

https://www.facebook.com/share/p/18vG7VFRpb/

Continue Reading

TË FUNDIT

Sport31 minutes ago

Angli – Kroaci, publikohen 11-shet startuese: Kane udhëheq anglezët, Dalić mbështetet te Modrić

Gjithçka është bërë gati për duelin mes Anglisë dhe Kroacisë, teksa të dyja kombëtaret nisin rrugëtimin e tyre në Kupën...

Lajme4 hours ago

Nënkryetari i KSHZ-së, Abdush Demiri, iu drejtua pjesëmarrësve në Takimin e 13-të vjetor të organeve për menaxhimin e zgjedhjeve në Gjeorgji

Nënkryetari i Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, Abdush Demiri, së bashku me anëtarët Angellço Ristov, Aleksandar Dashtevski, si dhe sekretaren e...

Lajme4 hours ago

14 pikat e marrëveshjes SHBA-Iran

Marrëveshja midis Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) dhe Iranit për armëpushim parasheh rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, lehtësim financiar...

Lajme5 hours ago

Nënkryetari i Tetovës, Albi Qamili: Gjykata Kushtetuese po shfuqizon një vendim që BDI asnjëherë nuk e fuqizoi

Nënkryetari i Komunës së Tetovës, Albi Qamili, ka reaguar pas vendimit të fundit të Gjykatës Kushtetuese lidhur me emërtimin e...

Lajme6 hours ago

Vilson Sinishtaj ligjëron në Akademinë Politike të Forumit Shqiptar me temën “Konformizmi apo nacionalizmi që ndërton?”

Akademia Politike e Forumit Shqiptar vazhdon ciklin e ligjëratave me personalitete të jetës publike, kombëtare dhe të diasporës shqiptare. Në...

Lajme7 hours ago

VLEN: “One Stop Shop” me Shqipërinë forcon lidhjet ekonomike, turistike dhe familjare

Vendimi për funksionalizimin e sistemit “One Stop Shop” në kufirin me Republikën e Shqipërisë përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt...

Lajme7 hours ago

Arbër Ademi: Partia НИШТО po na kthen çdo ditë mbrapa

Sekretari i përgjithshëm i BDI-së, Arbër Ademi në një postim të tij ka akuzuar VLEN-in se po e kthen vendin...

Lajme7 hours ago

Banorët e fshatit Alldincë kërkojnë ndërprerjen e prerjes së drunjve dhe pastrimin e rrugës

Dhjetra qytetarë nga fshatri Alldincë dhe fshatrat përreth kanë protestuar duke bllokuar rrugën që shpie drejt fshatit Koliçan dhe fshatrave...

Lajme7 hours ago

Artan Grubi gati katër muaj në arrest shtëpiak, ende nuk ka aktakuzë

Ish-zëvendëskryeministri Artan Grubi, i cili në fund të shkurtit, pas 14 muajsh në arrati, u paraqit në pikën kufitare Bllacë...

Lajme7 hours ago

Qeveria realizoi vetëm 18% të premtimeve në dy vitet e para

Vetëm 18 përqind e premtimeve të Qeverisë janë realizuar plotësisht gjatë dy viteve të para të mandatit, ndërsa gati 40...

Trending