Lajme

Pse mbeti në terr gjysma e Maqedonisë? Ekspertët evropianë e zbuluan dështimin e transformatorëve

Shkaku kryesor që më 18 maj 2025 la pa rrymë gjysmën e Maqedonisë së Veriut ishte operimi i sistemit të transmetimit mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit (mbi 420 kV). Kjo gjendje e mbingarkesës së tensionit çoi në shkëputjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke izoluar rrjetin 110 kV nga ai 400 kV dhe duke shkaktuar kolapsin total të furnizimit me energji në nivelin e shpërndarjes. Edhe pse autoritetet kompetente e kishin identifikuar më herët rrezikun dhe kishin ndërmarrë disa masa parandaluese, ato nuk rezultuan të mjaftueshme për të shmangur incidentin. Ky është konstatimi i Raportit përfundimtar të Panelit të Ekspertëve të ENTSO-E.

Sipas raportit, shkaku kryesor i humbjes së rrymës ishte operimi i sistemit të transmetimit mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit (mbi 420 kV). Kjo gjendje e mbingarkesës së tensionit çoi në shkëputjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke izoluar rrjetin 110 kV nga ai 400 kV dhe duke shkaktuar kolapsin total të furnizimit me energji në nivelin e shpërndarjes.

“Hetimi arrin në përfundimin se ndërprerja e energjisë erdhi si pasojë e funksionimit të sistemit të transmetimit në Maqedoninë e Veriut mbi kufijtë e përcaktuar të tensionit prej 420 kV. Kjo situatë mbitensionesh çoi në ndërprerjen e të gjithë transformatorëve 400/110 kV, duke rezultuar në ndarjen e rrjetit 400 kV nga rrjeti 110 kV dhe duke shkaktuar ndërprerjen në Maqedoninë e Veriut”, thuhet në raport.

Gjatë incidentit, rrjeti 400 kV mbeti funksional, ndërsa ndërprerja preku vetëm sistemin 110 kV, ku është e lidhur konsumi kryesor. Sistemi i transmetimit në vend u rikuperua brenda disa orësh pas aktivizimit të planit të restaurimit nga operatori i sistemit (MEPSO).

“Incidenti është klasifikuar si një ngjarje e shkallës 3 – niveli më i lartë i ashpërsisë sipas metodologjisë së Shkallës së Klasifikimit të Incidenteve (ICS).2 Si pasojë, në përputhje me të njëjtin kuadër ligjor, u krijua një Panel Ekspertësh dhe filloi hetimin e incidentit më 10 korrik 2025, me qëllim dorëzimin e një raporti faktik të ndjekur nga raporti përfundimtar”, thuhet më tej në raport.

Raporti thekson se situata e mbingarkesës me tension nuk ishte e papritur. MEPSO kishte identifikuar më herët rrezikun e mbitensioneve gjatë periudhave të ngarkesës së ulët (pranverë dhe vjeshtë) dhe kishte ndërmarrë disa masa parandaluese, si optimizimi i mbrojtjeve të transformatorëve dhe shkëputja e një linje 400 kV. Megjithatë, këto masa nuk ishin të mjaftueshme për të parandaluar incidentin.

Një element i rëndësishëm i analizës është fakti se në kushtet e konsumit të ulët dhe rrjedhave të kufizuara të energjisë, rrjeti përjeton rritje të tensionit për shkak të injektimit të fuqisë reaktive, duke e bërë sistemin më të paqëndrueshëm.

Raporti gjithashtu thekson se, në nivel rajonal, sistemi i Evropës Juglindore ishte në gjendje të përgjithshme të sigurt para incidentit, sipas analizave të RCC-ve dhe operatorëve rajonalë. Megjithatë, u identifikua një devijim kritik: parashikimi tregonte se të gjitha nyjet 400 kV në zonën e MEPSO-s do të tejkalonin kufijtë e lejuar të tensionit operacional, gjë që përbënte sinjal të hershëm të rrezikut.

Një problem shtesë ishte mungesa e disa të dhënave operacionale në kohë reale, për shkak të dështimit të sistemit SCADA historik në MEPSO, gjë që e vështirësoi analizën e plotë të situatës gjatë incidentit.

Në përfundim, Paneli i Ekspertëve jep disa rekomandime kyçe:

forcim të kontrollit të tensionit në nivel kombëtar dhe rajonal,
koordinim më të ngushtë midis TSOs, RCC-ve dhe operatorëve të shpërndarjes,
përmirësim të shkëmbimit të të dhënave operacionale në kohë reale,
dhe harmonizim të standardeve të menaxhimit të fuqisë reaktive në Evropën Juglindore.

Ky incident tregon se stabiliteti i sistemeve moderne elektroenergjetike nuk varet vetëm nga kapaciteti i prodhimit, por nga menaxhimi i saktë i tensionit dhe koordinimi ndërkufitar i rrjetit. Për Maqedoninë e Veriut dhe rajonin, ai shërben si një paralajmërim i qartë për rëndësinë e rritjes së reziliencës së infrastrukturës energjetike dhe forcimit të bashkëpunimit evropian.

Lajme

BDI: VLEN u shndërrua në zëdhënës të VMRO-së kundër Shqipërisë

Bashkimi Demokratik për Integrim ka reaguar ashpër ndaj deklaratave të fundit të VLEN-it, duke vlerësuar se ky koalicion po vepron si zëdhënës i VMRO-DPMNE-së kundër Shqipërisë dhe kundër interesit shqiptar.

Nga BDI thonë se prej javësh kryeministri Hristijan Mickoski ka hapur sulme politike ndaj Shqipërisë, për shkak se Tirana nuk hesht përballë cenimit të barazisë së shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut dhe për shkak të avancimit të Shqipërisë në procesin evropian.

“ Në vend që të mbrojnë dinjitetin e shqiptarëve këtu, VLEN u rreshtua menjëherë në të njëjtën vijë me VMRO-DPMNE”, thuhet në reagimin e BDI-së.

Nga kjo parti vlerësojnë se është e paprecedentë që përfaqësues shqiptarë në qeveri të sulmojnë Shqipërinë me gjuhë më të ashpër se partnerët e tyre maqedonas.

Sipas BDI-së, në vend që të kërkojnë respektimin e gjuhës shqipe, përfaqësimin e drejtë dhe ruajtjen e kursit evropian të vendit, VLEN po harxhon energji duke zhvilluar betejat politike të VMRO-DPMNE-së.

“Shqiptarët e Maqedonisë së Veriut nuk kanë nevojë për përfaqësues që përdoren si vegla kundër Tiranës sa herë e kërkon propaganda e qeverisë. Kanë nevojë për përfaqësues që mbrojnë interesin e tyre kombëtar dhe qytetar”, theksojnë nga BDI.

Në fund, nga partia opozitare porositën se kjo periudhë do të mbahet mend si koha kur disa u votuan në emër të shqiptarëve, por përfunduan duke vepruar kundër tyre.

Lajme

Kërcënimi për bombë në “City mall” doli i rremë, MPB jep detaje

Ministria e Punëve të Brendshme (MPB) njoftoi zyrtarisht se pas kontrolleve të hollësishme antiterror, raportimi për një mjet shpërthyes në qendrën tregtare “City Mall” në Shkup ka rezultuar i rremë.

Ngjarja nisi pas një mesazhi kërcënues të dërguar në adresën elektronike të Ministrisë, gjë që aktivizoi menjëherë protokollet e sigurisë. Policia evakuoi stafin dhe vizitorët, ndërsa njësitet speciale kontrolluan mjediset e brendshme dhe brezin përreth objektit, duke konstatuar se nuk kishte rrezik real.

Ky incident vjen në një kohë kur Shkupi po përballet me një valë të pandërprerë kërcënimesh hibride. Përveç qendrave tregtare, objektiv i këtyre alarmeve javët e fundit kanë qenë shpeshherë edhe institucionet arsimore, ku dhjetëra shkolla fillore dhe të mesme janë detyruar të ndërpresin procesin mësimor, si dhe objekte të tjera publike.

Autoritetet e sigurisë po punojnë për zbulimin e burimeve të këtyre e-maileve, të cilat po shkaktojnë panik te qytetarët dhe dëme ekonomike, ndërsa bëhet thirrje për maturi deri në zbardhjen e plotë të rasteve nga ana e sektorit për krimin kompjuterik.(INA)

Lajme

Nga e marta, rënie graduale e temperaturave dhe reshje shiu

Moti sot do të jetë me diell, me vranësira të lehta deri mesatare lokale. Do të fryjë erë e lehtë deri mesatare, ndërsa në pjesët lindore herë pas here erë e fortë nga drejtimi verior. Temperaturat minimale do të jenë në interval nga 3 deri në 10 gradë, ndërsa maksimalet do të arrijnë nga 19 deri në 28 gradë Celsius.

Në Shkup do të mbizotërojë mot i ndryshueshëm me vranësira dhe periudha me diell. Do të fryjë erë mesatare nga drejtimi verior. Temperaturat minimale do të zbresin deri në 8 gradë, ndërsa maksimalet do të arrijnë deri në 26 gradë.

Të hënën do të jetë kryesisht mot me diell dhe i qëndrueshëm, përveç në pjesët ekstreme jugperëndimore ku në orët e pasdites do të ketë kushte për reshje të dobëta të përkohshme shiu dhe shfaqje të rrallë të bubullimave.

Nga e marta deri në fund të javës së punës pritet një periudhë me mot të ndryshueshëm dhe të paqëndrueshëm, në disa vende me reshje të përkohshme shiu dhe bubullima.