Dy ditë, dy ngjarje të mëdha dhe një mesazh i përbashkët: 25 vjet pas nënshkrimit të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, dialogu, bashkëjetesa, barazia dhe orientimi evropian mbeten pjesë e pandashme e së ardhmes së Maqedonisë së Veriut.

Me rastin e 25-vjetorit të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, Ministria për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, nën drejtimin e ministrit Agon Ferati, organizoi më 12 dhe 13 gusht një program të gjerë përkujtimor, politik, diplomatik dhe kulturor, i cili mblodhi në një vend përfaqësues të institucioneve, politikës, diplomacisë, akademisë, shoqërisë civile dhe publikut.

Nën moton “25 vjet e tutje”, aktivitetet e dy ditëve e vendosën Marrëveshjen e Ohrit jo vetëm si një dokument historik, por si një proces të gjallë, që vazhdon të përcaktojë mënyrën se si ndërtohet një shoqëri demokratike, gjithëpërfshirëse dhe evropiane.

Diplomacia ndërkombëtare në fokus

Një nga treguesit më të fuqishëm të rëndësisë së këtij organizimi ishte pjesëmarrja dhe ndjekja nga afër e aktiviteteve nga përfaqësues të lartë të komunitetit diplomatik në vend.

Gjatë dy ditëve, në aktivitetet kushtuar 25-vjetorit ishin të pranishëm dhe i ndoqën nga afër zhvillimet përfaqësues të lartë diplomatikë, përfshirë Ambasadorin e Suedisë, Ambasadorin e Gjermanisë, Zëvendësambasadorin e Austrisë, përfaqësues të lartë të Kombeve të Bashkuara, Ambasadorin e Mbretërisë së Bashkuar, përfaqësues të lartë të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, si dhe shumë ambasadorë e diplomatë të tjerë të akredituar në vend.

Prania e tyre i dha një dimension të veçantë ndërkombëtar jubileut dhe dëshmoi se Marrëveshja e Ohrit vazhdon të shihet si një moment i rëndësishëm i historisë politike të vendit dhe i arkitekturës së paqes dhe stabilitetit në rajon.

12 gusht – dialog politik, akademik dhe ndërkombëtar

Dita e parë, më 12 gusht, u zhvillua në Klubin e Deputetëve në Shkup, ku u mbajt një panel-diskutim ndërkombëtar me tre tema qendrore: rruga e Marrëveshjes së Ohrit drejt integrimeve evropiane, e ardhmja e marrëveshjes dhe ndërtimi i një paqeje të qëndrueshme, si dhe decentralizimi dhe zhvillimi lokal si shtylla të demokracisë.

Në diskutime morën pjesë përfaqësues të lartë politikë, ministra, kryetarë komunash, diplomatë, ekspertë, akademikë dhe personalitete me përvojë të drejtpërdrejtë në proceset që kanë shoqëruar zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit.

Ministri Agon Ferati theksoi se 25-vjetori nuk duhet të shihet vetëm si një kthim pas në histori, por si një moment për të përcaktuar se çfarë shoqërie duam të ndërtojmë në 25 vitet e ardhshme.

Në qendër të debatit ishin të rinjtë, mundësitë e barabarta, decentralizimi, përfaqësimi i drejtë, integrimi evropian dhe nevoja për një dialog të vazhdueshëm ndërmjet komuniteteve.

13 gusht – dita e përkujtimit dhe mesazhi për të ardhmen

Dita e dytë, 13 gushti, kulmoi me aktivitetet qendrore të 25-vjetorit.

Përveç aktiviteteve institucionale dhe ceremoniale, mbrëmja solli manifestimin qendror në Urën e Gurit në Shkup, duke e nxjerrë për herë të parë këtë përvjetor në një hapësirë publike dhe duke e afruar simbolikën e Marrëveshjes së Ohrit me qytetarët.

Mesazhi ishte i qartë: Marrëveshja e Ohrit nuk i përket vetëm historisë dhe institucioneve – ajo është pjesë e përditshmërisë dhe e së ardhmes së qytetarëve.

Nga një marrëveshje që i dha fund konfliktit dhe hapi rrugën e një rendi të ri politik, sot ajo shihet si një prej pikave themelore mbi të cilat është ndërtuar modeli shumetnik i shtetit.

Marrëveshja u nënshkrua më 13 gusht 2001 dhe vendosi parime të rëndësishme për karakterin shumetnik të shoqërisë, decentralizimin, mosdiskriminimin, përfaqësimin e drejtë dhe përdorimin zyrtar të gjuhëve.

Një organizim që tejkaloi përvjetorin

Ajo që e dalloi shënimin e 25-vjetorit këtë vit ishte pikërisht dimensioni gjithëpërfshirës dhe ndërkombëtar i organizimit.

Pjesëmarrja e diplomatëve të lartë, përfaqësuesve ndërkombëtarë, institucioneve, akademikëve, politikanëve dhe qytetarëve e shndërroi 12 dhe 13 gushtin në dy ditë të një reflektimi të përbashkët mbi të kaluarën, por mbi të gjitha mbi të ardhmen.

Në vend që Marrëveshja e Ohrit të trajtohej vetëm si një kapitull i mbyllur historik, organizimi i Ministrisë për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive e vendosi atë përballë pyetjes më të rëndësishme të së ardhmes:

Çfarë duhet të bëjmë sot që paqja e arritur para 25 vitesh të shndërrohet në zhvillim, barazi, mundësi dhe perspektivë për gjeneratat e ardhshme?

Ky ishte në thelb edhe mesazhi i dy ditëve të shënimit të 25-vjetorit: Ohri nuk është vetëm ajo që ndodhi para 25 vitesh. Ohri është edhe ajo që zgjedhim të ndërtojmë gjatë 25 viteve të ardhshme.

Organizimi i dy ditëve nga Ministria për Marrëdhënie Ndërmjet Bashkësive, me pjesëmarrjen e aktorëve institucionalë, politikë dhe ndërkombëtarë, dëshmoi se dialogu mbetet ura më e fortë mes komuniteteve dhe se rruga drejt një shoqërie më të barabartë, më demokratike dhe më evropiane kërkon përkushtim të përbashkët.

25 vjet më pas, mesazhi mbetet i njëjtë: paqja nuk është vetëm fundi i një konflikti – është fillimi i një përgjegjësie të përbashkët për të ardhmen.

Në 25 vjetorin e marrëveshjes së Ohrit, lideri i BDI-së, Ali Ahmeti tha se nuk duhet thirrur në folklorizma dhe emocione, por duhet të gjithë të reflektojnë dhe të punojnë se si të jetohet në paqe, stabilitet dhe siguri. Ahmeti tha se e don Maqedoninë pasi është vendi i tij, i gjyshërve dhe i stërgjyshërve që siç shtoi “e dua Maqedoninë po aq sa e don Cërvenkovski dhe Mickoski.

Ahmeti tha se “t’i mbajnë duart larg nga Marrëveshja e Ohrit çdo kush që tenton të rrënojë gjuhën shqipe dhe përfaqësimin e drejtë” duke shtuar se MO është e arritur e përbashkët dhe jo vetëm e shqiptarëve. Tutje tha se ai kishte një projekt të ndarjes për Maqedoninë, që siç tha një pjesë e qyteteve do të mbeteshin jashtë Shqiprisë, duke deklaruar se “shqiptarët e Shkupit nuk do të ishin me mua bashkë, unë do të isha Shqipëri”.

“Nuk them se është rezultat vetëm i shqiptarëve. Nuk them se vetëm shqiptarët kanë fituar em MArrëveshjen e Ohrit, ka fituar edhe kombi maqedonas”, tha Ahmeti

Nga Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI) kanë reaguar ndaj të dhënave të fundit të Ministrisë së Punëve të Brendshme (MPB), duke shprehur shqetësim për përfaqësimin e shqiptarëve në polici.

Sipas BDI-së, nga gjithsej 549 policë të rinj të pranuar, më pak se 40 janë shqiptarë, që përbën rreth 7 për qind të numrit të përgjithshëm.

Nga kjo parti theksojnë se disproporcioni është vërejtur edhe gjatë shënimit të Ditës së Policisë, ku nga 30 policët e dekoruar si më të mirët, vetëm një ishte shqiptar.

“Policia ishte një nga institucionet kryesore ku Marrëveshja e Ohrit solli ndryshim të thellë në përfaqësimin e shqiptarëve. Përfaqësimi i drejtë dhe adekuat u vendos si standard kushtetues pikërisht për të siguruar që institucionet shtetërore ta reflektojnë karakterin multietnik të vendit”, thuhet në reagimin e BDI-së.

Sipas tyre, 25 vjet pas Marrëveshjes së Ohrit, këto të dhëna tregojnë, siç pretendojnë, një kthim prapa në procesin e përfaqësimit të shqiptarëve në institucionet shtetërore.