Connect with us

Lajme

23 vjet nga armëpushimi që rezultoi me Marrëveshjen e Ohrit

Më 5 korrik 2001, Qeveria e Maqedonisë dhe kryengritësit shqiptarë arrijnë marrëveshjen për paqe. Me këtë marrëveshje u arrit të ndërpritet konflikti, që përfundoi me të ashtuquajturën Marrëveshje të Ohrit të nënshkruar më 13 gusht në Ohër të Maqedonisë.

Shkatërrimi i RSFJ-së dhe pavarësimi i Republikës të Maqedonisë shkaktoi ndryshime të thella politike, shoqërore dhe ekonomike asokohe. Pluralizmi manifestohej me formimin e partive politike të cilat, në vend të atij ideologjik, kishin karakter të fuqishëm etnik.

Si rezultat i këtij tranzicioni, një pjesë e madhe e popullsisë mbetet pa punë, kurse varfëria, korrupsioni, kriminaliteti dhe kriza ekonomike marrin përmasa shumë të mëdha.

Ekonomia e shkatërruar, aferat dhe skandalet politike, korrupsioni dhe marrëdhëniet e keqësuara ndëretnike edhe më shumë e destabilizuan vendin. Duhet të theksohet fakti se me Kushtetutën e vitit 1991, shqiptarët i humbën të drejtat të cilat, formalisht, i gëzonin me Kushtetutën e vitit 1974. Për këto shkaqe Kushtetuta u miratua pa votat e deputetëve shqiptarë në Parlament.

Periudha e viteve 2000-2001 në Maqedoni, karakterizohet me papunësi të madhe (400.000 persona të aftë për punë ishin të papunësuar kurse 80.000 familje merrnin ndihma sociale) dhe me procesin e papërfunduar të privatizimit i shoqëruar me procedura për falimentim për shumë ndërmarrje.

Jeta politike karakterizohet me parti një etnike, ndërsa Qeveria udhëhiqej nga parti nacionaliste. Qeverisja ishte e centralizuar, kurse sistemi juridik dhe ligjet nuk ishin të përfunduara (nuk ishin miratuar ligjet e nevojshme, ndërsa ato të miratuarat shpesh ndryshonin dhe gjykatat shumë ngadalë vendosin për lëndët). Edhe pse në Parlament kishte përfaqësues shqiptarë dhe në koalicionin qeveritar kishte ministra-shqiptarë, në administratë dhe strukturat shtetërore, shqiptarët nuk ishin proporcionalisht të përfaqësuar. Partitë politike të shqiptarëve në RM publikisht vazhdojnë të tregojnë pakënaqësinë nga statusi i tyre në jetën politike dhe publike në vend.

Tensionimi i marrëdhënieve ndëretnike vjen në shprehje gjatë protestave të shqiptarëve me kërkesë për rritjen e të drejtave kolektive ku ndëshkohen dhe konfrontohen me policinë si dhe gjatë protestave të maqedonasve kundër shtimit të të drejtave të shqiptarëve.

Konflikti i armatosur, filloi në rrethinën e fshatit Tanushë të Shkupit, në shkurt të viti 2001. Aktivitetet luftarake zhvilloheshin në rajonin e Kumanovës dhe Likovës, atë të Tetovës dhe Shkupit. Gjatë konfliktit, Ushtria Çlirimtare Kombëtare (UÇK) i sulmonte forcat e sigurimit të Republikës së Maqedonisë, mobilizoi një pjesë të popullatës shqiptare për të marrë pjesë në aktivitetet luftarake dhe aktivitete kundër popullatës civile.

Forcat e sigurimit i sulmonin pozitat e UÇK-së me armatim të rëndë, përgatitnin prita për anëtarët e UÇK-së, arrestonin qytetarë që dyshohej se ishin anëtarë dhe bashkëpunëtorë të UÇK-së, bënin aktivitete kundër popullsisë civile. Në rajonet e krizës dhe përreth ishin vendosur postblloqe policore.

Shumë njerëz i lëshuan vatrat e tyre në rajonet e krizës dhe si refugjatë ose si të zhvendosur të brendshëm, vendoseshin në vende tjera, brenda dhe jashtë vendit.

Në të dyja anët kishte viktima në njerëz, kurse në rajonet e krizës kishte edhe dëme materiale ndaj shtëpive dhe pronës së popullatës, si dhe shkatërrime të objekteve fetare dhe kulturore-historike.

Bashkësia ndërkombëtare ishte aktive që nga fillimi i konfliktit të armatosur edhe pse pjesëmarrja e saj nuk ishte e barabartë. Në fillim ajo i dënonte aktivitetet e UÇK-së dhe i shpalli si terroriste, kurse më vonë kërkonte nga Qeveria dhe Parlamenti që t’i marrin parasysh kërkesat e tyre.

Nën ndikimin e bashkësisë ndërkombëtare formohet edhe qeveria e koalicionit të gjerë e përbërë nga katër partitë më të mëdha, në të cilën përveç VMRO-DPMNE-së dhe PDSH-së hynë edhe LSDM-ja dhe PPD-ja. Përmes përfaqësuesve të saj të emëruar nga BE dhe SHBA, Bashkësia ndërkombëtare merrte pjesë në formulimin e Marrëveshjes Kornizë dhe e stimulonte nënshkrimin e së njëjtës. Menjëherë pas kësaj, vëzhgojnë dhe stacionohen forca të NATO-së në territorin e Republikës së Maqedonisë.

Përmbajtja e marrëveshjes kornizë për zgjidhjen e situatës politike e të sigurisë në Maqedoni, që të hënën edhe zyrtarisht, në gjuhën angleze e nënshkruan kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, lideri i VMRO-DPMNE-së dhe kryeministër Lubço Georgievski, liderët e LSDM-së Branko Cërvenkovski, të PPD-së Imer Imeri dhe PDSH-së Arbën Xhaferi. Në dokument, nënshkrime si dëshmitarë zyrtar i vunë edhe lehtësuesit ndërkombëtar në dialog – Fransoa Leotar dhe Xhejms Perdju.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lajme

GTA 6 ka gjeneruar mbi 1.5 miliardë euro ende pa e luajtur askush

Grand Theft Auto VI pritet të jetë një prej lansimeve më të mëdha në historinë e industrisë së video-lojërave, kur të publikohet më 19 nëntor (nesër).

Versioni i ri i serisë së famshme Grand Theft Auto (GTA) është përballur me disa shtyrje gjatë rrugës, por pas 13 vjetësh – intervali më i gjatë mes dy versioneve në historinë e kësaj serie – më në fund ka mbërritur te momenti i publikimit.

Ndërsa fansat përgatiten të rikthehen në Leonida, versioni fiktiv i Floridas i krijuar nga Rockstar Games, ku do të vjedhin vetura, do të grabisin biznese dhe do t’i shpenzojnë paratë e fituara në mënyrë të paligjshme, të dhënat e para tregojnë për një sukses të jashtëzakonshëm financiar.

Sipas kompanisë së inteligjencës së tregut Sensor Tower, porositë paraprake të GTA VI tashmë vlerësohet se kanë kaluar shifrën prej 1.5 miliardë eurosh.

Shkalla e interesimit për GTA VI është e pashembullt krahasuar me publikimet e tjera të mëdha të viteve të fundit. Vetëm nëntë ditë para lansimit, loja theu rekordin prej 1 miliard dollarësh të ardhura nga porositë paraprake, pothuajse dyfishin e shumës që kishte arritur në të njëjtën periudhë para lansimit Call of Duty: Modern Warfare II, loja më e shitur në SHBA gjatë vitit 2022.

Edhe versioni i tanishëm, Grand Theft Auto V, pati një sukses të jashtëzakonshëm. Ajo u bë loja më e shitur e vitit 2013 dhe vazhdon t’i gjenerojë qindra miliona dollarë çdo vit.

Një pjesë e madhe e këtij suksesi afatgjatë i atribuohet GTA Online, modaliteti online me shumë lojtarë që u lansua disa javë pas GTA V. Ai u mundëson lojtarëve të luajnë së bashku dhe të vazhdojnë eksplorimin e Los Santos, versionit fiktiv të Los Angelosit, edhe pasi kanë përfunduar historinë kryesore të lojës.

Kritikët e kanë cilësuar si “kryevepër” GTA VI.

Continue Reading

Lajme

Ka shpresë për tullacët! Zbulohet krehëri elektronik që premton rikthimin e shpejtë të flokëve

Shkencëtarët në Kinë kanë zhvilluar një teknologji inovative që mund të ndryshojë përgjithmonë qasjen ndaj trajtimit të rënies së flokëve. Bëhet fjalë për një krehër elektronik të quajtur “Detangle”, i cili përmes stimulimit elektrik dhe shpërndarjes së substancave aktive ka treguar rezultate mbresëlënëse në fazën eksperimentale.

Pajisja e re, e prezantuar në revistën prestigjioze shkencore “Nature Communications”, është testuar deri më tani te minjtë, ku ka dëshmuar efikasitet më të lartë se trajtimet tradicionale kundër alopecisë androgjenetike (tullacërisë mashkullore).

Si funksionon krehëri “Detangle”?

Sipas studimit të realizuar nga ekipi i studiuesve nga Universiteti Beihang në Pekin, krehëri përmban dhëmbëza elektronike me gjatësi të ndryshme, të pajisura me elektroda dhe molekula të integruara.Kjo formë e veçantë gjeneron fusha elektrike që nxisin drejtpërdrejt folikulat e flokëve dhe lejojnë depozitimin e trajtimeve gjenetike deri në nëntë herë më thellë në lëkurë sesa aplikimi i zakonshëm. Në modelet eksperimentale, kombinimi i plotë i sistemit “Detangle” arriti një shkallë të rikthimit të flokëve prej afër 98 për qind brenda vetëm një muaji, duke lënë pas trajtimet klasike me minoxidil (që shënojë rreth 70 për qind sukses) apo finasterid.
Sfidat dhe hapat e ardhshëm
Pavarësisht rezultateve optimiste në laborator, shkencëtarët theksojnë se teknologjia është ende në fazën eksperimentale.
Mungesa e provave te njerëzit: Deri më tani nuk ka asnjë provë se krehëri do të japë të njëjtat rezultate te njerëzit.
Nevojiten testimet klinike: Përpara se pajisja të dalë në treg apo të përdorë gjerësisht për miliona burra që preken nga tullacëria gjatë jetës, do të duhen studime shtesë dhe prova rigoroze klinike për të vërtetuar sigurinë dhe efektivitetin e saj.

Continue Reading

Lajme

“Nuk mujta me pa”, përlotet vëllai pasi s’e lejuan ta takonte Jakup Krasniqin (VIDEO)

Daut Krasniqi, vëllai i Jakup Krasniqit, është përlotur teksa ka folur për vëllain e tij, i cili ka ardhur në Kosovë nga Haga për vizitë familjare.

I pyetur nëse ishte në dijeni për ardhjen e tij dhe nëse kishte arritur ta takonte, Daut Krasniqi u përgjigj shkurt: “Nuk mujta me pa. Sen, sen s’di”.

Ai foli mes emocionesh për vëllain e tij, duke mos arritur t’i mbante lotët.

VIDEO

Continue Reading

TË FUNDIT

Lajme4 hours ago

GTA 6 ka gjeneruar mbi 1.5 miliardë euro ende pa e luajtur askush

Grand Theft Auto VI pritet të jetë një prej lansimeve më të mëdha në historinë e industrisë së video-lojërave, kur...

Lajme4 hours ago

Ka shpresë për tullacët! Zbulohet krehëri elektronik që premton rikthimin e shpejtë të flokëve

Shkencëtarët në Kinë kanë zhvilluar një teknologji inovative që mund të ndryshojë përgjithmonë qasjen ndaj trajtimit të rënies së flokëve....

Lajme8 hours ago

“Nuk mujta me pa”, përlotet vëllai pasi s’e lejuan ta takonte Jakup Krasniqin (VIDEO)

Daut Krasniqi, vëllai i Jakup Krasniqit, është përlotur teksa ka folur për vëllain e tij, i cili ka ardhur në...

Lajme8 hours ago

Samir Mane kryeson listën me 10 njerëzit më të pasur në Shqipëri për vitin 2025

Shqipëria, një vend mesdhetar me rreth 2.8 milionë banorë, ka përjetuar një rritje të ndjeshme ekonomike në vitet e fundit,...

Lajme8 hours ago

Shteti nxjerr në shitje 51 banesa në Ohër me çmime më të ulëta se ato në tregun privat

Shteti ka nxjerrë në shitje 51 banesa në Ohër, me çmim fillestar prej 1.350 euro për metër katror, i cili...

Lajme8 hours ago

Sa kushton mungesa e pajisjeve dimërore? Gjobat në Maqedoni dhe vendet e rajonit

Nga 15 nëntori deri më 15 mars, drejtuesit e automjeteve në Maqedoninë e Veriut janë të obliguar të kenë pajisje...

Lajme1 day ago

Gjorgjievski prezanton bilancin e një viti në krye të Qytetit të Shkupit: Borxhet në ulje, 100 autobusë të rinj, ura dhe rrugë nëntokësore

Ulja e borxheve, zhbllokimi i projekteve kapitale dhe investimet e reja në transportin publik dhe infrastrukturë. Këto janë disa nga...

Lajme1 day ago

Çmenduria për “GTA 6”, mijëra punëtorë kërkojnë pushim për të luajtur

Për shkak të publikimit të videolojës shumë të pritur “GTA 6“, në Belgjikë është regjistruar një rritje prej plot 66 për...

Lajme1 day ago

Maqedonia ndër të fundit në rajon për përdorimin e rripit të sigurisë

Maqedonia e Veriut renditet ndër vendet me përdorimin më të ulët të rripit të sigurisë në rajon, me vetëm 40.1...

Lajme1 day ago

Gjykata e Beogradit lëshon urdhërarrest për Radoiçiqin

Gjykata e Lartë në Beograd ka lëshuar urdhërarrest dhe ka caktuar masën e paraburgimit për 30 ditë për ish-nënkryetarin e...

Trending