Connect with us

Lajme

Maqedonia e Veriut, ndët të parafundit për lumturinë (TABELA)

Niveli i korrupsionit dhe mungesa e mbështetjes nga miqtë janë dy faktorët kryesorë që i bëjnë qytetarët e Maqedonisë ndër më të palumturit e Evropës, me përjashtim të Turqisë. Maqedonia e Veriut u rendit në vendin e 82 në “Indeksin e Lumturisë” për vitin 2026, ndërkohë që shteti më i lumtur në rajon është Kosova, e 16-a në botë, nga vendi i 29, që ishte vitin e mëparshëm. Pas Kosovës vijon Serbia që renditet në vendin e 30, Bosnjë-Hercegovina në vendin e 47, Mali i Zi në vendin e 60. Bosnja dhe Mali i Zi kanë një përmirësim me 10 vende nga viti i mëparshëm. Shqipëria u rendit në vendin e 86, e fundit për vitin 2026, me një përmirësim të lehtë nga pozicioni i 89 që kishte qenë një vit më parë.

Publikimi i Kombeve të Bashkuara, që bëhet çdo vit me rastin e Ditës së Lumturisë, që është në 20 mars, ofron një vështrim gjithëpërfshirës mbi nivelin e lumturisë në mbarë botën, duke u bazuar në të dhëna nga 147 vende.

Megjithatë, në një tendencë pozitive, të rinjtë duket se janë më të lumtur se një dekadë më parë. Tendenca është krejt e ndryshme për shtetin që flet të njëjtën gjuhë me Shqipërinë dhe gati me gjysmën e Maqedonisë, Kosovën, që këtë vit është renditur ndër 20 më të lumturit në botë. Në Evropë, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria lë pas vetëm Turqinë, me këtë të fundit që është shteti më i palumtur i Evropës, në vendin e 94.

Raporti bazohet në disa tregues kryesorë për të matur lumturinë e një vendi: Prodhimi i Brendshëm Bruto për frymë (Masa e të ardhurave mesatare të qytetarëve); mbështetja sociale ose vlerësimi nëse individët kanë dikë tek i cili mund të mbështeten në kohë nevoje; jetëgjatësinë e shëndetshme; lirinë për të marrë vendime jetësore; bujarinë ose prirjen e qytetarëve për të dhuruar për bamirësi; si dhe perceptimin e korrupsionit në qeveri dhe biznes. Në Evropë, për perceptimin e korrupsionit – Maqedonia e Veriut dhe Bosnjë Hercegovina renditen përkatësisht të katërtat dhe të pestat më të korruptuara në botë. Shqipëria ndërkohë duke u renditur në vendin e 120, ose shteti i 27 më i korruptuar në botë.

Treguesi i dytë me renditjen më negative është mbështetja sociale, në vendin e 108 dhe mungesa e ndjenjës pozitive, ku Maqedonia është në vendin e 112. Treguesit më pozitivë janë bujaria, ku renditemi në vendin e 79. Shqipëria renditet më mirë në këtë tregues – në vendin e 59, ndërsa në treguesin e lirisë për të marrë vendime jetësore, renditet e 37-a dhe të ardhurat për frymë në vendin e 67. Në treguesin pritshmërisë për të jetuar një jetë të shëndetshme, Maqedonia e Veriut vendi renditet në vendin 42.

Ndryshe, Raporti për “Indeksin e Lumturisë” tregon se Finlanda kryeson sërish si vendi më i lumtur në botë në raportin e vitit 2026, duke ruajtur këtë pozicion për të nëntin vit radhazi. Së bashku me Islandën dhe Danimarkën, ajo konfirmon se besimi i lartë tek institucionet dhe cilësia e jetesës janë ndër faktorët kryesorë që përcaktojnë nivelin e mirëqenies së qytetarëve.

Përtej Evropës, Kosta Rika dhe Meksika dallohen si raste të veçanta, duke u renditur mes vendeve më të lumtura në botë dhe duke lënë pas shumë ekonomi më të pasura. Kosta Rika është ngjitur në vendin e katërt – rezultati më i mirë i arritur ndonjëherë nga një vend i Amerikës Latine, ndërsa Meksika ka bërë një kërcim të fortë, duke u ngjitur në vendin e 12-të nga vendi i 36-të që mbante në vitin 2022. Shtetet e Bashkuara të Amerikës renditen në vendin e 23-të, një nga pozicionet më të ulëta në historinë e tyre. Kjo vjen në vijim të një tendence rënëse që është vërejtur gjatë 15 viteve të fundit. Nga vendi i 11-të në vitin 2011, SHBA-ja ka rënë gradualisht, duke arritur nivelin më të ulët në vitin 2024, në vendin e 24-t. Një nga arsyet kryesore është përkeqësimi i mirëqenies te të rinjtë amerikanë, i lidhur shpesh me rritjen e përdorimit të rrjeteve sociale dhe përkeqësimin e shëndetit mendor.

Në Lindjen e Mesme, Izraeli renditet në vendin e tetë, duke qenë vendi më i mirë i pozicionuar në rajon, i ndjekur nga Emiratet e Bashkuara Arabe në vendin e 21-të dhe Arabia Saudite në vendin e 22-të. Ndërsa në Azi, Tajvani është i vetmi vend që renditet në 30-shen më të mirë globale, duke zënë vendin e 26-të. Në fundin e tabelës, Afganistani renditet si vendi më pak i lumtur në botë, i ndjekur nga Sierra Leone dhe Malaui. Prej vitesh, paqëndrueshmëria politike, lufta dhe kufizimet ndaj të drejtave dhe lirive kanë thelluar ndjesinë e pasigurisë dhe mungesës së shpresës në vend.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lajme

AARC Mbështet Urdhrin Ekzekutiv të Presidentit Trump dhe Zbatimin e Plotë të Marrëveshjes së Ohrit

Këshilli i Marrëdhënieve Shqiptaro-Amerikane (AARC) mbështet fuqimisht Urdhrin Ekzekutiv të Presidentit Trump, i cili riafirmon angazhimin e Shteteve të Bashkuara për paqen, stabilitetin, qeverisjen demokratike dhe sundimin e ligjit në Ballkanin Perëndimor. Duke riafirmuar rëndësinë e Marrëveshjes Kornizë të Ohrit dhe duke pranuar se veprimet që e minojnë atë përbëjnë kërcënim për sigurinë kombëtare dhe interesat e politikës së jashtme të SHBA-së, ky Urdhër Ekzekutiv dërgon një mesazh të qartë se stabiliteti afatgjatë në rajon varet nga mbrojtja e të drejtave të barabarta dhe zbatimi me besnikëri i angazhimeve ndërkombëtare.

Pas vizitave të shumta në Uashington, D.C., dhe takimeve të panumërta me zyrtarë të Administratës, AARC është e inkurajuar të shohë se Shtetet e Bashkuara po njohin zyrtarisht sfidat në rritje që prekin të drejtat e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut. Kjo njohje pasqyron shqetësimet që AARC ka ngritur vazhdimisht – se përpjekjet për të zhbërë të drejtat e garantuara nga Marrëveshja Kornizë e Ohrit kërcënojnë jo vetëm stabilitetin dhe harmoninë ndëretnike të vendit, por edhe interesat më të gjera strategjike të SHBA-së në Ballkanin Perëndimor. Urdhri Ekzekutiv nënvizon rëndësinë e lidershipit të vazhdueshëm amerikan për ruajtjen e paqes, forcimin e institucioneve demokratike dhe garantimin e zbatimit të plotë të Ohrit.

Ky Urdhër Ekzekutiv përforcon një parim themelor: të drejtat e siguruara përmes Marrëveshjes Kornizë të Ohrit janë detyrime të detyrueshme të bazuara në të drejta të patjetërsueshme dhe jo lëshime politike të përkohshme. Ohri mbetet themeli i paqes, stabilitetit, barazisë dhe partneritetit ndëretnik në Maqedoninë e Veriut.
AARC shpreh shqetësim të thellë për zhvillimet e fundit që vënë në pikëpyetje respektimin e plotë të këtyre angazhimeve. Veçanërisht, sfida para Gjykatës Kushtetuese ndaj Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve ngre shqetësime serioze për statusin e gjuhës shqipe si gjuhë zyrtare. Po ashtu, jemi të shqetësuar nga masat që zvogëlojnë dukshmërinë dhe përdorimin praktik të shqipes në jetën publike, përfshirë përpjekjet për të ndryshuar përcaktimet e vendosura komunale të gjuhës dhe emërtimet e vendeve në zonat ku shqiptarët kanë jetuar dhe kanë kontribuar prej kohësh si partnerë të barabartë në ndërtimin e shtetit.
Veprime të tilla janë në kundërshtim me frymën dhe shkronjën e Marrëveshjes Kornizë të Ohrit. Ato dobësojnë besimin, barazinë dhe përfshirjen – parime që Ohri u krijua për t’i mbrojtur përgjithmonë. Protestat e fundit të studentëve që kërkojnë të drejtën për t’iu nënshtruar Provimit të Jurisprudencës në gjuhën shqipe theksojnë më tej një të vërtetë themelore: qasja në arsim, drejtësi dhe institucione publike në gjuhën zyrtare të qytetarëve është një e drejtë e patjetërsueshme, jo një privilegj.

AARC i bën thirrje Qeverisë së Maqedonisë së Veriut dhe të gjitha institucioneve përkatëse që të respektojnë dhe zbatojnë plotësisht Marrëveshjen Kornizë të Ohrit, të mbrojnë garancitë kushtetuese dhe të sigurojnë barazinë e plotë dhe praktike të gjuhëve në jetën publike.

Ky Urdhër Ekzekutiv është një kujtesë e rëndësishme se stabiliteti afatgjatë në Ballkanin Perëndimor varet nga zbatimi i qëndrueshëm i parimeve demokratike, mbrojtja kushtetuese dhe respektimi i të drejtave të patjetërsueshme për të gjithë qytetarët. Rruga përpara qëndron në realizimin e plotë të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit dhe forcimin e një shteti vërtet multietnik dhe demokratik, të ndërtuar mbi partneritet të barabartë.
AARC qëndron fuqishëm pranë të gjithë atyre që në mënyrë paqësore mbrojnë barazinë, të drejtat kushtetuese, dinjitetin njerëzor dhe zbatimin e plotë të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit.

Continue Reading

Lajme

Vilson Sinishtaj: Malësia është tokë autoktone shqiptare , shumica shqiptare është vijë e kuqe

Politikologu dhe aktivisti i diasporës shqiptare në SHBA, Vilson Sinishtaj, ka reaguar sërish me deklarata politike mbi zhvillimet në Malësi dhe komunën e Tuzit, duke theksuar rëndësinë e unitetit shqiptar dhe ruajtjes së shumicës shqiptare në këtë zonë.

Në një postim publik, Sinishtaj ka theksuar se shqiptarët në Malësi janë popull autokton dhe se, sipas tij, çdo zhvillim politik apo demografik duhet të vlerësohet në funksion të ruajtjes së përfaqësimit shqiptar në nivel lokal.

“Vendimet politike duhet të kalojnë një provë të vetme: a e forcojnë shumicën shqiptare apo e dobësojnë atë,” është shprehur ai, duke theksuar se çështja e Malësisë është “çështje mbijetese politike, kulturore dhe kombëtare”.

Sinishtaj ka kritikuar gjithashtu atë që e quan “patriotizëm simbolik në rrjete sociale”, duke thënë se mbrojtja e interesave të komunitetit kërkon, sipas tij, “përgjegjësi dhe rezultate konkrete, jo vetëm deklarata publike”.

Ai ka përsëritur qëndrimin se shqiptarët duhet të mbeten shumicë e fortë në komunën e Tuzit dhe se, sipas tij, çdo politikë që ndryshon ekuilibrat demografikë duhet të shihet me kujdes.

Në deklaratat e tij të mëhershme, Sinishtaj është shprehur se bashkimi politik i shqiptarëve në Malësi është faktori kryesor për suksesin institucional dhe zhvillimor të komunitetit.

Ja postimi plotë:

Malësia është tokë autoktone shqiptare – shumica shqiptare është vijë e kuqe

Patriotizmi në Facebook është i lehtë. Mjafton një flamur, një hartë dhe disa fjalë të mëdha. Mbrojtja e Malësisë kërkon shumë më tepër: përgjegjësi, punë dhe rezultate.

Para se të ndjekim dikë, duhet të shohim çfarë ka bërë, jo vetëm çfarë thotë.

Sot, disa nga ata që bëjnë më shumë zhurmë nuk kanë ndërtuar asgjë për Malësinë. Disa të tjerë kanë heshtur, kanë përfituar ose kanë ndihmuar në procese që kanë sjellë qindra e potencialisht mijëra banorë joshqiptarë në trojet tona. Tani paraqiten si mbrojtësit më të mëdhenj të atdheut.

Secili ka të drejtë të protestojë. Por flamuri i sotëm nuk mund ta fshijë bilancin e djeshëm.

Shqiptarët në Malësi nuk janë ardhacakë. Jemi popull autokton në tokën tonë dhe kemi të drejtë të mbrohemi nga çdo ndryshim demografik i imponuar, i planifikuar ose i nxitur për të na kthyer në pakicë.

Kjo nuk është urrejtje ndaj askujt. Çdo qytetar duhet të ketë të drejta dhe dinjitet të barabartë. Por shqiptarët autokton janë pakicë në nivel shtetëror dhe duhet të mbeten shumicë e fortë në komunën tonë.

Kjo është çështje mbijetese politike, kulturore dhe kombëtare.

Asnjë pëllëmbë e territorit aktual të Komunës së Tuzit nuk duhet të vihet në diskutim. Në të njëjtën kohë, kërkesat e drejta për territoret që historikisht dhe natyrshëm i përkasin Malësisë duhet të vazhdojnë.

Por çdo vendim duhet të kalojë një provë të vetme:

A e forcon shumicën shqiptare, apo hap rrugën që shqiptarët të bëhen pakicë në komunën e tyre?

Një hartë më e madhe nuk është fitore nëse humbim fuqinë për të drejtuar komunën, për të mbrojtur gjuhën, shkollën, pronën, kulturën dhe institucionet tona.

Nuk mund të luftojmë për kufijtë e djeshëm duke humbur Malësinë e nesërme.

Prandaj qëndrimi ynë duhet të jetë i qartë: mbrojmë territorin, kërkojmë të drejtat tona dhe nuk pranojmë asnjë skemë që dobëson shumicën shqiptare.

Malësia nuk mbrohet me hartë. Mbrohet duke siguruar se ajo mbetet shqiptare!

Rrnoftë Shqypnia🇦🇱🇦🇱🇦🇱🇦🇱

Continue Reading

Lajme

Tahir Sinani – komandanti që luftoi në tri fronte shqiptare

Tahir Sinani mbetet një nga figurat më të njohura të luftërave shqiptare të fundviteve ’90 dhe fillimit të viteve 2000, një emër që lidhet me Kosovën, Luginën e Preshevës dhe konfliktin e armatosur të vitit 2001 në Maqedoninë e Veriut. Në kujtesën kolektive shqiptare ai përmendet si një nga komandantët që kaloi nga një front në tjetrin, duke u bërë simbol i angazhimit të armatosur në tri hapësira ku shqiptarët kërkonin liri, të drejta dhe barazi.

Ai lindi më 25 maj 1964 në fshatin Gri të Tropojës, në një familje me tradita atdhetare. Shkollimin e hershëm e kreu në vendlindje, ndërsa më pas ndoqi rrugën ushtarake, duke u formuar si oficer në Ushtrinë e Shqipërisë. Pikërisht ky formim profesional do ta bënte më vonë një nga emrat më të njohur në organizimin dhe udhëheqjen e formacioneve luftarake shqiptare. Ata që e kanë njohur e përshkruajnë si njeri të disiplinuar, të përmbajtur dhe me autoritet natyror, por njëkohësisht të afërt me bashkëluftëtarët dhe të vendosur në situatat më të vështira.

Me shpërthimin e luftës në Kosovë, Tahir Sinani iu bashkua radhëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ku u angazhua në një nga zonat më të rëndësishme operative – Pashtrikun. Emri i tij lidhet ngushtë me Betejën e Pashtrikut, një prej përballjeve më të njohura të luftës së Kosovës, ku forcat shqiptare u përballën me ushtrinë dhe policinë serbe në një zonë strategjike në kufirin Kosovë-Shqipëri. Në këtë periudhë, Sinani u bë i njohur si komandant me përvojë dhe me rol të rëndësishëm në organizimin e forcave në terren.

Pas përfundimit të luftës në Kosovë, ai nuk u tërhoq nga aktiviteti ushtarak. U përfshi në strukturat e pasluftës në Kosovë, por emri i tij lidhet edhe me zhvillimet në Luginën e Preshevës, ku shqiptarët hynë në një fazë të re përballjeje me shtetin serb. Tahir Sinani përmendet si pjesë e luftëtarëve shqiptarë që u angazhuan edhe në këtë vatër, duke e shtrirë veprimtarinë e tij në një tjetër front të rëndësishëm për shqiptarët e rajonit.

Kapitulli i tretë dhe i fundit i jetës së tij lidhet me konfliktin e armatosur të vitit 2001 në Maqedoninë e Veriut, ku ai u rreshtua në anën e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Në këtë periudhë ai u bë një nga komandantët më të njohur të luftës, duke udhëhequr Brigadën 116. Prania e tij në këtë konflikt e forcoi edhe më shumë figurën e tij si komandant i tri fronteve, një njeri që u gjend në vijën e parë të përballjeve më të rëndësishme të shqiptarëve në rajon në atë periudhë të trazuar historike.

Tahir Sinani humbi jetën më 29 korrik 2001, në rrethinat e Gostivarit, gjatë luftës në Maqedoni, së bashku me disa bashkëluftëtarë të tij. Vdekja e tij u përjetua si humbje e madhe në mesin e luftëtarëve dhe të shqiptarëve në përgjithësi, ndërsa emri i tij u kthye në simbol të sakrificës dhe të përkushtimit në tri luftëra. Më vonë ai u varros në Varrezat e Dëshmorëve në Landovicë të Prizrenit, ku prehen edhe shumë luftëtarë të tjerë të rënë për çështjen shqiptare.

Për shumëkënd, Tahir Sinani nuk ishte thjesht një komandant lufte. Ai përfaqësonte profilin e luftëtarit të formuar ushtarakisht, të kalitur në terren dhe të lidhur fort me idenë e angazhimit kombëtar. Figura e tij vazhdon të kujtohet në përvjetorë, në tubime përkujtimore, në këngë dhe në rrëfime për luftën, ndërsa përkrahësit e tij e vendosin në mesin e komandantëve që lanë gjurmë në tri konfliktet më të mëdha ku u përfshinë shqiptarët në fund të shekullit XX dhe në fillim të shekullit XXI.

Sot, emri i Tahir Sinanit mbetet pjesë e kujtesës historike shqiptare si komandant i UÇK-së në Kosovë, pjesëmarrës në përballjet në Luginën e Preshevës dhe një nga figurat e njohura të luftës së vitit 2001 në Maqedoninë e Veriut. Përkrahësit e tij e shohin si figurë të sakrificës dhe vendosmërisë, ndërsa historia e tij vazhdon të rrëfehet si historia e një njeriu që jetën e lidhi me tri fronte lufte dhe me një ideal që, sipas atyre që e kujtojnë, e ndoqi deri në fund.

Continue Reading

TË FUNDIT

Lajme2 hours ago

AARC Mbështet Urdhrin Ekzekutiv të Presidentit Trump dhe Zbatimin e Plotë të Marrëveshjes së Ohrit

Këshilli i Marrëdhënieve Shqiptaro-Amerikane (AARC) mbështet fuqimisht Urdhrin Ekzekutiv të Presidentit Trump, i cili riafirmon angazhimin e Shteteve të Bashkuara...

Lajme1 hour ago

Vilson Sinishtaj: Malësia është tokë autoktone shqiptare , shumica shqiptare është vijë e kuqe

Politikologu dhe aktivisti i diasporës shqiptare në SHBA, Vilson Sinishtaj, ka reaguar sërish me deklarata politike mbi zhvillimet në Malësi...

Lajme1 hour ago

Tahir Sinani – komandanti që luftoi në tri fronte shqiptare

Tahir Sinani mbetet një nga figurat më të njohura të luftërave shqiptare të fundviteve ’90 dhe fillimit të viteve 2000,...

Lajme44 minutes ago

Agron Demiri: Unë nuk e kam parë LSDM-në si parti maqedonase, ne jemi parti qytetare

Në emisionin “Debat në Shenja”, Agron Demiri, përfaqësues i LSDM-së, foli për përfshirjen e tij në politikë dhe proceset e...

Lajme43 minutes ago

Ylli Paçuku: Rrethanat e viteve të fundit më shtynë të angazhohem në politikë

Në emisionin “Debat në Shenja”, Ylli Paçuku, anëtar i Këshillit të Përgjithshëm dhe përfaqësues i BDI-së, foli për angazhimin e...

Lajme22 minutes ago

Mexhiti në TV Sitel: VLEN synon të marrë një të tretën e ekzekutivit

Bashkëkryetari i VLEN-it, Izet Mexhiti, në paraqitjen e tij në edicionin e lajmeve të TV Sitel, deklaroi se VLEN synon...

Lajme37 minutes ago

Zëvendësdrejtori i Agjencisë për Kadastër, Amet Ziberi, viziton njësinë rajonale në Veles: Fokus te digjitalizimi dhe shërbimet më efikase për qytetarët

Zëvendësdrejtori i Agjencisë për Kadastër të Patundshmërive, Amet Ziberi, ka zhvilluar sot një vizitë pune në njësinë rajonale të Agjencisë...

Lajme1 hour ago

Andy Burnham mund të marrë drejtimin e Laburistëve më 17 korrik pas dorëheqjes së Starmer

Komiteti Ekzekutiv Kombëtar i Partisë Laburiste në Britani ka miratuar kalendarin për zgjedhjen e liderit të ri të partisë, duke...

Lajme1 hour ago

Edhe të shtunën mund të ketë tarifë të lirë të energjisë elektrike

“Komisioni Rregullator i Energjetikës është duke shqyrtuar ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si qytetarët paguajnë për energjinë elektrike, me...

Lajme1 hour ago

Tetovës i shtohet një magjistër i shkencave islame

Hoxhë Ali Ashani nga Tetova mbron me sukses magjistraturën në Fikh në Universitetin ez-Zejtuna të Tunisit Sot, më 25 qershor...

Trending