Lajme
“Kasaphanja njerëzore” – Saydnaya, ku vdekjen dhe jetën i ndante një fije peri
Pas rrëzimit të diktatorit famëkeq sirian Bashar al-Assad, doli në sipërfaqe një nga mizoritë e njohura nga larg, por të papara nga afër, burgjet kampe. Burgu Saydnaya apo i quajtur me të drejtë “Kasaphanja njerëzore” më tronditi thellë emocionalisht. “Vallë, i bëka njeriu-njeriut mizori të tilla?”-ishte pyetja që më shqetësonte vazhdimisht dhe me shkaktonte turbullira e pagjumësi. Pastaj shikoja fotografitë dhe po, ishin të vërteta! O Zot! Njëmend ishin të vërteta… Dhe pastaj i mendoja fëmijët e mi, botën ku po jetojmë, dhe mornicat më mbulonin trupin. Lexoja më tepër, tmerrohesha më tepër! Rrënqethësha! Duhej të bëja diçka. Nuk me dukej normale që askush nuk po fliste për këtë, as mediat lokale, as OJQ-të, askush fare! Dhe vendosa të marr artikuj, dëshmi, nga organizata ndërkombëtare dhe agjenci të besueshme botërore lajmesh rreth këtij burgu-kamp dhe më e shumta që mund të bëja ishte t’i përktheja në gjuhën tonë shqipe, që populli ynë t’i kuptoj dhe lexoj në gjuhën e tij tmerret e një populli, tmerret e qënive njerëzore të shkaktuara nga njeriu ndaj njeriut, dhe ndoshta disa mbushen mend.
©Përkthyesi: Arben Desku
___________________________________________
RRETH SAYDNAYA
©Amnesty International (official website)
“It brakes the human” (E thyen njeriun), 2016
“Kushdo që lihet në atë burg është i vdekur, jam i sigurt për këtë.”
(Ibrahimi-një i mbijetuar i Burgut Ushtarak Saydnaya)
Burgu Ushtarak Saydnaya ndodhet 30km në veri të Damaskut, Siri. Burgu është nën juridiksionin e Ministrisë së Mbrojtjes dhe operohet nga Policia Ushtarake. Saydnaya u bë famëkeq për përdorimin e torturës dhe forcës së tepruar pas një trazire nga të burgosurit në vitin 2008. Janë dy ndërtesa në kompleksin Saydnaya, që mes tyre mund të zënë 10-20.000 të burgosur.
Që prej fillimit të krizës në Siri në vitin 2011, burgu është bërë destinacioni i fundit për bashkë kundërshtarët paqësor dhe autoritetet e poashtu për personelin ushtarak të dyshuar për kundërshtim të regjimit. Të arrestuarit në përgjithësi transferohen në këtë objekt pasi kanë kaluar muaj ose vite në arrestim në vende të tjera. Transfere të tilla shpesh zënë vend pas një gjykimi flagrant të padrejtë në ndonjë gjyq sekret ushtarak. Të tjerët vijnë në burg pa parë fare gjykatës dhe pa qënë fare të njoftuar rreth padive të supozuara ose për sa gjatë do të jenë në mbajtje.
Amnesty International foli me të mbijetuar të Saydnaya, që të gjithë raportuan të rrahura sistematike ditore, kushte çnjerëzore, trajtim degradues dhe poashtu të burgosur që vdesin në baza ditore. Shumicës u mohohej ushqim dhe ujë për faza të zgjatura. Rojet mizorisht zbatojnë një rregull të heshtjes absolute.
Nuk ka marrje në pyetje në Saydnaya. Tortura nuk përdoret për të nxjerrë informata, por dukshëm si një mënyrë degradimi, ndëshkimi dhe nënçmimi. Të burgosurit shënjestrohen pamëshirshëm, të paaftë për të “pranuar” për ta shpëtuar vetën prej rrahjeve të mëtejshme. Të mbijetuarit thonë që i kishin drojë vizitat familjare pasi gjithmonë përcilleshin nga rrahje të shumta. Të burgosurit nuk kanë çasje në avokat. Në raste të ndryshme, familjarët njoftohen nga qeveria që të burgosurit kanë vdekur, kur në fakt ata mbaheshin ende në Saydanya.
* * *
RREGULLAT E BURGUT SAYDNAYA
- Duhet të mbahet qetësi absolute
Të gjithë ish të burgosurit thanë që ishte e ndaluar të bëjë zë, madje edhe kur rraheshe nga rojet.
- Rojet nuk duhet të shikohen
Ish të burgosurit ishin të udhëzuar që nuk ishin të lejuar t’i shihnin fytyrat e rojeve. Bassel (njëri nga ish të burgosurit) për shembull shpjegon: “Ata na thanë t’i vendosim fytyrat në tokë. Roja tha që nëse shoh ndonjë sy hapur, hidhërimi i Zotit do jetë më i mëshirshëm se unë. Këtu e kuptova që kishim hyrë në një kasaphane”.
- Pozitat duhet adaptuar kur të arrijnë rojet
Për të shmangur pamjen e fytyrave të rojeve, të burgosurit në përgjithësi nuk i kishin sytë e lidhur, por duhej të merrnin një pozitë sapo dëgjonin afrimin e rojeve.
- Transferi mes çelishë duhet bërë në “tren”
Omar S (një ish i burgosur) rrëfen: “U transferova nga një çeli nëntokësore në një çeli né katin e tretë. Për të arritur tek çelitë e reja ne duhej të ecnim përmes atij që njihej si “treni i vdekjes”. Aty ishte ku baxikisht ishim komplet të zhveshur dhe lëviznim përmes korridoreve e shkallëve duke u kapur prej belit të njeriut që ishte para nesh me koka të ulura. Gjatë rrugës rojet na rrihnin sa mundnin-si gjithmonë me fokus në kokë. Ata përdornin gypa uji, plastik dhe metalik, kabllo elektrike, etj. Shumë njerëzve ju binte të fikt. Sigurisht nëse të binte të fikt me siguri vdisje pasi bije nga treni dhe vazhdohej të rriheshe. E vetmja mënyrë e mbijetesës ishte të mos ndalosh lëvizjen dhe të mos e lëshosh kurrë njeriun para teje që je kapur në të.”
- Ushqimi nuk duhet prekur pa autorizim nga rojet
Kur rojet sjellin ushqim në burg, të burgosurit nuk janë të lejuar të hanë derisa të arrijë sinjali nga roja, që mund të vazhdojë me orë të tëra prej kur ushqimi është sjellë brenda. Shappal (një ish i burgosur) përshkruan gjendjen: “Ata na torturonin me ushqim. Kur e sillnin brenda, nuk na linin ta hanim deri natën vonë. E sillnin rreth orës 8 o 9 paradite dhe nuk na linin ta hanim tërë ditën.”
- Batanijet duhet përdorur vetëm gjatë natës
Të burgosurit që ishin të pajisur me batanije tregojnë që nuk ishin të lejuar t’i përdorin gjatë ditës, pa marrë parasyesh sa ftohtë ishte në çeli.
* * *
Qelitë nëntokësore
Të burgosurit thanë që zakonisht mbeteshin në ato çeli deri të transferoheshin në burg tjetër, liroheshin apo vdisnin.
Rrahjet e përditshme
Të gjithë të mbijetuarit përshkruajnë të jenë rrahur në baza ditore nga rojet. Të mbijetuar të ndryshëm shikuan të burgosur të tjerë të vdisnin nga rrahja. Salam, një avokat nga Aleppo (i mbijetuar) përshkruan:
“Ata sollën 6 trupa dhe i varën në pozitën shabeh (vendosje e trupit në pozitë të papërshtatshme për ta torturuar). Pastaj sollën 14 të burgosur të gjallë dhe i varën edhe ata në pozitën shabeh. Vazhduan t’i rrahin. 6 trupat e vdekur u hoqen… 14 të tjerët u sollën në çelinë tonë”.
“Ishin dy 17 vjeçar (në çelinë time). Vdiçen. Trupat e tyre nuk mund ta duronin këtë. Më shumë se 10 njerëz mbi 50 vjeç vdiçen. Prej të gjithë të burgosurve në çelinë time, 15 me të cilët kisha lidhje personale vdiçen në prehërin tim.”
Dhuna seksuale ndaj të burgosurve
Të mbijetuar të ndryshëm përshkruajnë të kenë dëshmuar dhunë seksuale gjatë qëndrimit në Saydnaya. Omar S (një i mbijetuar) tha:
“Është një roje që është i famshëm për gjëra të tilla. Për shkakt të situatës tonë-ne dukemi shumë keq, dhe mbajmë erë të keqe-kështu që rojet nuk bëjnë ndonjë hap ndaj nesh. Por prapë, një herë roja na zhveshi të gjithëve. Dhe zgjodhi dy prej nesh, njërin shumë të madh, tjetrin shumë të vogël. I thirri të shkonin të ai. U tha të rrotulloheshin dhe t’i tregonin trupat e tyre. Pastaj urdhëroi të madhin ta dhunonte të voglin. Për shkak të situatës, torturës, ai nuk mundej, edhe po të tentonte. Roja i tha që o do ta bënte, o do të vdiste.”
___________________________________________
Drejtori i Helmetave të bardha të Sirisë thotë që Saydnaya ishte “ferr” për të burgosurit
Raed al-Saleh i tregon Al Jazzera-s shpëtuesit gjetën trupa në furra dhe ekzekutimet zunë vend në baza ditore në objektet famëkeqe të ndalimit
©Al Jazeera
Publikuar me 9 dhjetor, 2024
Shpëtuesit sirian janë duke kërkuar përmes burgut famëkeq Saydnaya afër Damaskut për të gjetur dhe liruar të burgosur ndërkohë që zbulojnë abuzime që zunë vend përgjatë sundimit të ish-Presidentit Bashar al-Assad. Raed al-Saleh – drejtori i organizatës Mbrojtja Civile e Sirisë, e njohur edhe si Helmetat e Bardha – tha të hënën që burgu ishte “ferr” për të burgosurit në të. “[Saydnaya] nuk jep përshtypjen që është burg. Është një kasaphane njerëzore ku qëniet njerëzore janë masakruar dhe torturuar,” al-Saleh i tha Al Jazeera-s. Ai shtoi që shpëtuesit panë trupa në furra, duke thënë që ekzekutimet zunë vend në baza ditore në kompleks.
Luftëtarët opozitarë hynë brenda objektit herët të dielën dhe liruan mijëra të burgosur përderisa po avanconin drejt Damaskut në një ofenzivë të shpejtë që mbaroi në kolaps të qeverisë së al-Assad fundin e sundimit 50 vjeçar të familjes së tij mbi Sirinë. Për kritikët e al-Assad, Burgu Saydnaya paraqet brutalitetin e qeverisë Bathiste, dhe fundi i saj shënon një kapitull të ri për Sirinë.
“Ne njoftojmë fundin e periudhes se tiranisë në Saydnaya,” udhëheqësi i Opozitës siriane tha të dielën përderisa ushtarët e tij vërshusn objektin e ndalimit. Al-Saleh i tha Al Jazeera-s që shpëtuesit gjetën shenja vdekatare abuzimi në burg. “Në Saydnaya dhe burgje të ngjashme, ekzekutimet zinin vend në baza ditore. Kishte trupa të vdekur në furra,” tha ai. Al-Saleh shtoi që një ish i burgosur i tha atij që ai ishte i caktuar të ekzekutohej sot, në ditën e njejtë që u lirua. Ai tha që të burgosurit e liruar ishin në gjendje të mjerueshme shëndetësore. Sipas shefit të Helmetave të Bardha, 50-100 njerëz ishin ekzekutuar çdo ditë brenda burgut, që në masë të madhe mbante brenda të burgosur politikë që kishin kundërshtuar sundimin e Assad-it.
Një raport i vitit 2017 nga Amnesty International tha “vrasje, torturë, zhdukje e dhunshme dhe shfarosje” kishin qënë gjërësisht të përhapura në burg prej vitit 2011 kur lufta shpërtheu në vend. Organizatat e të drejtave kanë gjetur që këto praktika janë krime kundër njerëzimit. Një raport i vitit 2014 nga Human Rights Watch vërtetoi llogari nga ish të burgosurit e burgut për vdekje madive në objektin e ndalimit. Helmetat e Bardha kanë ndihmuar në lirimin e 20-25.000 të burgosurve nga Saydnaya sa për të hënën, tha al-Saleh, duke shtuar që dhjetra mijëra mbesin të pallogaritur. Të burgosurit e liruar kanë përshkruar rajone të burgut që kërkojnë kode speciale për tu arritur dhe korridore sekrete ende mbajnë të burgosur, por al-Saleh tha jo “dhoma të fshehta” janë gjetur brenda kompleksit, duke shtuar që hetimet dhe kërkimet në Saydnaya e poashtu në burgjet e tjera mbesin në zhvillim. “Ne do të paguajmë këdo që mund të na jap informata rreth burgjeve të fshehta në çdo pjesë të Sirisë,” tha ai.
Ndërkohë, Sirianët me të afërm të zhdukur vazhdojnë kërkimin për të dashurit e tyre me shpresë që do t’i gjejnë në Saydnaya ose në burgje të tjera. Të dielen, aktivistët opozitarë ndanë video që shfaqin rebelët duke liruar dhjetra gra nga burgu. Të paktën një fëmi i vogël u pa mes tyre.
___________________________________________
‘Kasaphanja njerëzore’
©France24
Publikuar me 9 dhjetor, 2024
Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut, një grup që mbledh të dhëna rreth luftës, vlerësoi në vitin 2022 që më shumë se 100.000 njerëz kanë vdekur, shumica prej tyre nën torturë në burgjet e Assad-it që prej fillimit té luftës civile që shpërtheu në vitin 2011. Grupi tha që rreth 30.000 njerëz ishin mbajtur në Saydnaya, prej të cilëve vetë 6000 ishin liruar. Amnesty International e emëroi burgun një “kasaphane njerëzore”, duke numëruar mijëra ekzekutime aty. Grupi i të drejtave me bazë në Londër tha se burgu ishte dizajnuar për të shfarosur të burgosur.
Tash të liruar, turma të ish të mbajturve ishin duke bredhur rrugëve të Damaskut, rreth 30km më tej. Edhe prej nga larg, ata ishin të dallueshëm nga shënjat e sprovave: gjymtuar nga torturat, të dobësuar nga sëmundjet dhe të tharë nga uria. Disa nuk mund të flisnin, madje as të tregonin emrat e tyre apo prej nga ishin. Të tjerë gurgullonin pa fjalë-të traumatizuar, thonin shoqëruesit e tyre, nga torturat që kishin vuajtur.
___________________________________________
Aktivisti Sirian vuajtja e të cilit u bë simbol i brutalitetit të Assad u gjend i vdekur në Burgun Saydnaya
Mazen al-Hamada kishte ikur për t’i treguar botës për torturat e regjimit të Assadit para së të kthehej prapë në Damask
©The Guardian
Ruth Michaelson
Publikuar me 10 dhjetor, 2024
Kur foli me ligjvënësit dhe në teatrot e ligjëratave rreth botës, fytyra e Mazen Hamada-s tregoi tregimin e torturës brutale të regjimit të Bashar al-Assad-it. Zbulimi i trupit të aktivistit sirian brenda burgut famëkeq Saydnaya në periferi të Damaskut, solli lajmin që ai nuk jetoi kurrë për ta parë rënien e tij (regjimit të Assad). Fytyra përndjekëse dhe sytë e mbytur të Hamada-s, lotët e tij përderisa ai përshkroi thellësinë e tmerreve që kishte përjetuar, e bënë atë simbol të krimeve që regjimi i Assad-it kreu ndaj atyre që ngritën zërin kundër tij. Hamada ishte arrestuar dhe torturuar së bashku me dhjetra mijëra njerëz pas kryengritjes së vitit 2011 kundër sundimit të Assad-it.
“Mazeni kishte duruar tortura aq mizore, aq të paimagjinueshme, sa ritregimet e tij bartnin pothuajse një peshë nga një botë tjetër. Kur ai fliste, ishte sikur po shikonte ngultas në fytyrë të vetë vdekjes, duke lutur Ëngjëllin e Vdekjes për vetëm edhe pak kohë” – shkroi shoku i Hamada-s, fotografi Sakir Khader. “Ai u bë një nga dëshmitarët më të rëndësishëm kundër regjimit të Assad-it”- tha ai.
Detajet e shkallës industriale të paraburgimit dhe objekteve të tortures të udhëhequra nga shteti sirian tani janë duke u shpërfaqur me rënien e Assad-it. Rrjeti Sirian për të Drejtat e Njeriut (ang. SNHR) regjistroi 15.102 vdekje të shkaktuara nga tortura në burgjet e udhëhequra nga regjimi mes mars 2011 dhe korrik të këtij viti. Thotë poashtu 100.000 njerëz më shumë ishin të zhdukur dhe mendohej të ishin të arrestuar, dhe disa mund të gjenden tani pasi popullsia e burgjeve është liruar.Fadel Abdulghany, drejtori i SNHR-së që gjurmon njerëzit e zhdukur dhunshëm, shpërtheu në lot në televizion direkt këtë javë pasi tha që të gjithë 100.000 njerëz me gjasë kanë vdekur nën torturë në burgje. Hamada ishte liruar në vitin 2013 dhe i ishte dhënë azil në Holandë në vitin 2014, pas së cilës ai filloi turneun në kryeqytetet Perëndimore, duke e vënë publikun në lot, përderisa u tregonte vragat e tij dhe përshkruante çfarë kishte duruar në duart e autoriteteve siriane.Në dokumentarin Të Zhdukurit e Sirisë, ai qau para kamerës duke thënë: “Ligji do t’i mbaj ata në llogari. Nuk do ndalem derisa t’i dërgoj në gjyq dhe të marr drejtësi.” Por, shokët dhe përkrahësit e tij sugjeruan, Hamada u mbingarkua nga dështimi i botës për të reaguar. Sara Afshar, e cila drejtoi Të Zhdukurit e Sirisë, ndau një pikturë të tij duke pranuar një ovacion për dëshminë e tij. “Ai lëvizi njerëzit, dhe foli prapë e prapë përsëri. Pse bota nuk reagoi? Pse?” – pyeti ajo.
Pastaj, në një vendim që tmerroi dhe hutoi shokët e tij dhe përplasi komunitetin e të mërguarve disident, Hamada u zhduk në 2020-shin e hershëm pasi në dukje kishte vendosur të kthehet në Siri. Që dikush i cili kishte përjetuar më të keqen e dhomave të torturave të Sirisë do vendoste të kthehej dërgoi shumë drejt besimit se ai ishte joshur nga elemente të regjimit të Assad-it për ta parandaluar që të fliste. “Assad bart fajin kryesor, por qeveria holandeze është bashkarisht përgjegjese për vdekjen e tij.”- tha Khader, i cili beson që sistemi holandez i azilit e kishte lënë në baltë shokun e tij. Autoritetet holandeze, pretendon ai, anashkaluan vuajtjen e Hamada-s dhe i prenë mbështetjën. “Ai e pa kthimin në Damask si opsionin e tij të vetëm.”- tha Khader.
Zhdukja e Hamada-s shpejt pas arritjes në Damask, solli indikacionet që ai prapë ishte arrestuar nga shteti. Shokët e tij, familja dhe përkrahësit mbanin shpresë që ai mund të gjindej i gjallë dhe të jetë në gjendje të ecte i lirë nga sistemi i përhapur i burgjeve së bashku me mijëra të tjerë. Por, zbulimi i trupit të tij tregoi që Hamada kishte vdekur në duart e atyre që njëherë u kishte ikur, në Saydnaya, i konsideruar si shembull për mizoritë e sistemit të burgjeve të Assad-it. Burgu është përshkruar nga Amnesty International si “kasaphane njerëzore”, një vend ku mijëra ishin torturuar, dhunuar seksualisht, dhe vrarë në ekzekutime të rregullta masive. Forcat rebele thanë që kishin gjetur 40 kufoma të grumbulluara në morgun e Saydnaya që tregonin shënja torture, me një imazh që çarkullonte online duke treguar Hamada-n mes tyre. Zbulimi i trupit të tij tregoi se ai me gjasë ishte vrarë shkurtimisht para se të burgosurit të liroheshin nga kryengritësit. Khader përshkroi vuajten e shokut të tij si “agonia e paimagjinueshme e një njeriu i cili ishte ngritur nga vdekja për të luftuar përsëri, vetëm për tu dënuar me vdekje të ngadalshme në Perëndim”.
___________________________________________
Burgu më famëkeq i Sirisë, Saydnaya ishte një “kasaphane”, thonë ish të burgosurit
Tani që Dinastia Assad është rrëzuar, dhomat dhe birucat e torturave po zbulojnë sekretet e tyre
©South China Morning Post
Publikuar me 11 dhjetor, 2024 dhe përditësuar me 12 dhjetor, 2024
Asnjë ndërtesë në vendin e rrënuar nga lufta nuk simbolizon më shumë tmerrin e pastër të regjimit të familjes Assad se burgu Saydnaya-aq shumë sa ata adaptuan një pseudonim për të: kasaphane. Oficerët prej qeverisë tanimë të rrëzuar të Bashar al-Assad të kenë torturuar dhe vrarë në një “shkallë industriale”. Para Bashar-it, babai i tij Hafez al-Assad burgosi njerëz atje nën kushte të rrepta, thonë ish të burgosurit. Tani-pas ofensivës së shpejtë të kryengritësve të udhëhequr nga HTS-mijëra njerëz janë duke u liruar nga Saydnaya dhe janë duke transmetuar tmerret që ata kanë duruar. Punëtorët e mbrojtjes civile nga Helmetat e Bardha vlerësojnë 20-50.000 të burgosur ishin shpëtuar nga kompleksi i ndërtesave në verit të Damaskut brenda vetëm një dite. Deri 150.000 njerëz mund të kenë qënë të burgosur aty-shumë ende mungojnë.
Me lirimin, detaje të reja kanë ardhur në dritë rreth kushteve në Saydnaya, ku sipas Helmetave të Bardha 50-100 njerëz me gjasë ishin ekzekutuar brenda ditës dhe pastaj ishin djegur në furra. Për të afërmit, një kërkim në ethe fillon për shenja rreth të burgosurve ose të afërmve për të cilët nuk kanë dëgjuar prej vitesh, ose dekadash.
Mohammed Abel Asis, i cili erdhi në Damask nga Aleppo po kërkonte babain e tij në Saydnaya. Kur forcat e sigurisë e arrestuan atë në vitin 2000, Mohammed ishte 7 vjeçar. “Ne po kërkonim për një fije shprese,” tha ai-kot. Disa që u kthyen duarzbrazur nga burgu pastaj mbajtën funerale simbolike për të afërmit e tyre të cilët me gjasë kanë humbur përgjithmonë, bazuar në dëshmitarë të rastit. Të tjerë bredhin në lirinë e papritur si hije të vetëve të tyre nga e kaluara, ndonjëherë pas dekadash në burg.
Metodat e përdorura nga ushtria dhe oficerët e sigurisë duhet të kenë qënë aq brutale sa avokati dhe ish-kryeprokurori i UN David Crane, i cili vështron imazhet e torturave të Defektorit sirian “Caesar” (një informator i brendëshëm), t’i krahasoj ato me sundimin Nazist. Në vitin 2014 ai foli për një “shkallë industriale vrasjesh”. Bazuar në Amnesty International, Saydnaya kishte në dhomë me 30 laqe (litarë për varje) për të varur të burgosurit, dhe bazuar në qeverinë e SHBA-së, një krematorium (furrë për djegje kufomash) pranë ndërtesës kryesore për djegje trupash. Udhëheqësi i Helmetave të Bardha Raid al-Saleh poashtu thotë që ai dhe ekipi i tij kishin zbuluar trupa në furra. Të burgosurit mund të kenë përjetuar vdekje të panumërta para se eventualisht të vdisnin në kompleks. Të mbijetuarit dhe ish-roje i treguan Amnesty International për një formë torture të quajtur “çilimi fluturues” dhe metoda “goma”, përmes së cilës viktimat detyroheshin të futën në një gomë veture, me kokë mes gjunjësh dhe pastaj rraheshin. Të burgosurit rraheshin dhe dhunoheshin, disa ranë në psikoza dhe vdiçën në çeli.
Që prej vitit 1970, ka pasur burgje në Siri në të cilat pjestarët e opozitës ishin zhdukur sikur në gropa të zeza. Qeveria Assad i kishte përshkruar akuzat si të “pabaza” dhe të rrejshme. Aktivistët e të drejtave të njeriut vlerësuan që mes 2011 dhe 2018 vetëm, më shumë se 30.000 të burgosur vetëm në Saydnaya ishin ekzekutuar ose kishin vdekur nga tortura, mohimi i kujdesit mjekësor ose uria.
Rrahjet dhe pozitat stresuese
©Amnesty International
Dulab

Dulab është një fjalë siriano-arabe që do të thotë gomë, dhe kjo pozitë në përgjithësi përfshinë viktimën që detyrohet të futet në një gomë veture nga prapa me kofshë me duar të lidhura prapa dhe koka dhe këmbët para. Pastaj personi rrihet. Bashkë burra dhe gra ish të burgosur kanë raportuar që janë torturuar në një mënyrë të tillë.
Shabeh
Përfshinë viktimën të mbajtur pezull nga kyçet e duarve, të cilët janë zakonisht të kapur nga një gremç ose mbi derë ose në gypat e metaltë të çelive, shpesh për orë të tëra. Duart e viktimës janë në pranga ose para ose pas tyre dhe këmbët prekin e nuk prekin në tokë. Në këso pozite viktimat rrahen ose i nënshtrohen shokut elektrik. Bashkë burra dhe gra të mbijetuar të intervistuar në këtë raport përshkruajnë t’i jenë nënshtruar torturës shabeh, shumica me duar të lidhura në pjesën e përparme të trupit.

Bisat al-rih (çilimi fluturues)
Çilimi fluturues i referohet një metode ku viktima është e lidhur me fytyrë lartë në një tavolinë paluese druri apo metali,duke paluar njërën pjesë mbi tjetrën dhe kështu duke e paluar viktimën me vetëvetën duke shkaktuar dhimbje të rënda në boshtin kurrizor. Viktima poshtu rrahet gjatë këtij procesi dhe i nënshtrohet shokut elektrik.

Lajme
Gjykatat e kthyen në punë mjekun “tik-toker” që i xhironte pacientet në Gjinekologjinë e Tetovës
Tre vite më parë anesteziologu Valton Dervishi nga spitali i Tetovës u vu nën pranga, u dënua nga publiku dhe u paraqit si një shembull i rrallë se institucionet më në fund reagojnë kur një mjek e keqpërdor besimin e pacientëve. Mjeku, jo vetëm që i ka xhiruar në mënyrë të paligjshme pacientet dhe kolegët në repartin e gjinekologjisë, por një pjesë të regjistrimeve i ka transmetuar drejtpërdrejt në profilin e tij në “Tik-Tok”. Drejtori i atëhershëm i spitalit rastin e ka raportuar në polici, pas çka Dervishi është arrestuar menjëherë dhe i është caktuar masa e paraburgimit, raporton Laboratori i Gazetarisë Investigative (IRL), transmeton Portalb.mk.
Vetëm një muaj më vonë ai e pranoi fajin për veprat penale “Kryerje e pandërgjegjshme e detyrës” dhe “Xhirim i paautorizuar”. Gjykata Themelore në Tetovë e dënoi me 15 muaj burg, ndërsa Oda e Mjekëve, edhe pse përkohësisht për shkak të procedurave gjyqësore në vijim, ia mori licencën për shtatë vjet – masa më e rreptë disiplinore që mund t’i shqiptohet një mjeku në vendin tonë.
Me përsëritjen e gjykimit, deklaratat e reja të noterizuara të disa prej viktimave dhe një sërë vendimesh gjyqësore në Tetovë dhe Gostivar, dënimi me burg i Dervishit u ul në tre muaj, ndërsa një pjesë e veprave penale u rikualifikuan. Kjo gjë i mundësoi atij që t’i evitojë pengesat ligjore për ripunësim dhe që të kërkojë kthimin e licencës së tij.
“Unë gabova, e pranova fajin, nuk e dija se isha duke xhiruar. Nuk kisha në plan ta bëja një gjë të tillë. Kam punuar atje për shtatëmbëdhjetë vjet dhe asnjëherë nuk kam kërkuar që të më paguhet asnjë denar për orët shtesë. Vetëm e vetëm që të rrjedhë puna”, tha Dr. Valton Dervishi për IRL.
Analiza e IRL-së e vendimeve të plotfuqishme të Gjykatës Themelore dhe Gjykatës Civile në Tetovë dhe Gjykatës së Apelit në Gostivar sugjeron se as gjykatësit dhe as prokurorët nuk kanë bërë një punë të hollësishme dhe të përkushtuar për ta mbrojtur interesin publik. Si dëshmi në procedurën e përsëritur janë përdorur deklarata të noterizuara nga mjekët e punësuar në spitalin e Tetovës, të cilët kanë dëshmuar se ai ka qenë një koleg i mirë dhe se ata nuk e kanë konsideruar si diçka serioze atë që ai e kishte bërë.
Nuk ka bazë ligjore: Si e mbyllën institucionet çështjen hap pas hapi
Procedura kundër Dr. Valton Dervishit në Odën e Mjekëve ende nuk ka përfunduar zyrtarisht. Nga Oda e Mjekëve shpjegojnë se prokurori në Gjykatën e Nderit të Odës së Mjekëve ka iniciuar një procedurë për shkelje të Kodit të Deontologjisë Mjekësore, pas së cilës u mbajtën disa seanca kryesore. Në procedurën e shkallës së parë mjekut iu shqiptua masa e marrjes së përkohshme të licencës për punë për një kohëzgjatje prej shtatë vitesh. Por, ky vendim nuk u bë kurrë i plotfuqishëm.
Dervishi ka dorëzuar ankesë dhe ka dorëzuar prova të reja, pas çka Këshilli i Shkallës së Dytë i Gjykatës së Nderit e ka pranuar ankesën dhe e ka kthyer lëndën në rishqyrtim.
Në procedurën e përsëritur mbrojtja ka dorëzuar një aktgjykim të ri nga Gjykata Themelore në Tetovë, me të cilin dënimi fillestar me burg prej një viti e tre muajsh është ulur në tre muaj, në të cilin tashmë ishte llogaritur edhe paraburgimi. Përveç kësaj, gjykata nuk ka shqiptuar ndalesë për ushtrimin e profesionit.
Pas shqyrtimit të rrethanave të reja në Odën e Mjekëve sërish është vendosur për statusin e mjekut dhe në vend të marrjes së licencës për shtatë vjet, është caktuar masa e marrjes së përkohshme të licencës për një kohëzgjatje prej gjashtë muajsh.
Dervishi ka dorëzuar ankesë edhe për këtë vendim, procedura për të cilën është në vijim e sipër.
“Meqenëse me vendim gjyqësor të plotfuqishëm mjekut nuk i është shqiptuar masa e ndalesës për ushtrimin e profesionit, ndërsa procedura për shkelje të Kodit të Deontologjisë Mjekësore e zhvilluar nga Oda e Mjekëve nuk ka përfunduar ligjërisht, Oda e Mjekëve për momentin nuk ka bazë ligjore për t’ia marrë licencën e punës Dr. Dervishit”, thonë nga Oda e Mjekëve.
Pikërisht formulimi “nuk ka bazë ligjore” sot është fjalia kyçe në të gjithë rastin.
Në vend të pacientes të dëmtuar, prokurori e ka ftuar si dëshmitar bashkëshortin e saj
Pas vendimit të parë prej 15 muajsh burg Dr. Dervishi ka siguruar një deklaratë të noterizuar nga një paciente, e cila ka qenë pjesë e videos së tij të publikuar në “Tik-Tok”, në të cilën ajo ka hequr dorë nga ndjekja penale e tij dhe kërkesa për dëmshpërblim.
Në deklaratën të cilën pacientja Besmira Sherifi Ramani e ofron si provë të re në favor të mjekut, thuhet se ajo aspak nuk është thirrur për të dëshmuar në gjykatë, ndërsa në vend të saj prokurori e ka thërritur bashkëshortin e saj, i cili nuk është aspak në videon në fjalë.
Prokuroria është dakorduar për një gjykim të ri, ndërsa Këshilli Penal i Gjykatës së Tetovës, i përbërë nga gjykatësit Hasan Asani, Jordan Vellkovski dhe Sadulla Idairi ka vendosur që dëshmia e pacientes mund të çojë deri në lirimin e të pandehurit. Për këtë arsye kanë lejuar që procedura gjyqësore të përsëritet.
Prokurori publik ka bërë rikualifikimin e veprave penale, kështu që në vend që të ndiqet penalisht për një vepër penale për të cilën është paraparë një dënim nga gjashtë muaj deri në pesë vjet, në gjykimin e dytë mjeku është akuzuar për vepra penale për të cilat dënimi minimal është tre muaj, ndërsa ai maksimal gjashtë vjet.
Me rikualifikimin e veprës, me një dënim minimal prej tre muajsh mjeku nuk mund të pushohet nga puna, si dhe nuk mund t’i merret përkohësisht licenca e punës.
Gjykimi është caktuar për më 27 qershor të vitit 2024, ndërsa deri më atëherë mjeku ka siguruar edhe tre deklarata të tjera të noterizuara nga koleget e tij, të cilat gjithashtu ishin xhiruar pa autorizim, ku thuhej se ata po hiqnin dorë nga ndjekja penale. Gjykatësi dhe prokurori në rigjykim janë Nazif Ilijazi dhe Bashkim Hyseni, por këtë herë aktgjykimi është plotësisht në favor të mjekut.
Për veprën e parë penale “Kryerje e pandërgjegjshme e detyrës” dënimi nga një vit është ulur në vetëm tre muaj burg, ndërsa për veprën e dytë “Xhirim i paautorizuar” nga pesë muaj u ndryshua në gjobë me para prej 250 euro.
Dënimi me tre muaj burgim ia hapi dyert e spitalit
Sipas Ligjit për Marrëdhëniet e Punës punonjësi mund të pushohet nga puna nëse me vendim të plotfuqishëm i ndalohet kryerja e veprimtarisë, ose i është shqiptuar dënim me burg me kohëzgjatje prej më shumë se gjashtë muaj. Anesteziologu, edhe pse i dënuar, nuk bën pjesë në asnjë kategori. Kështu fillon një betejë paralele në Gjykatën Civile në Tetovë kundër spitalit dhe Odës së Mjekëve për kthimin e licencës.
Në padinë drejtuar Gjykatës Civile në Tetovë thuhet se pushimi nga puna nuk ka qenë i ligjshëm, sepse punëdhënësi paraprakisht është dashur të ngrejë procedurë disiplinore. Përveç kësaj në vendimin për pushimin nga puna nuk është shënuar konkretisht se në çfarë konsiston shkelja e rregullave të punës dhe disiplinës, si dhe nuk është shënuar se çfarë sekreti afarist, zyrtar ose profesional kishte zbuluar mjeku.
Më 30 tetor të vitit 2025 gjykata sjell aktvendim me të cilin e anulon vendimin për pushimin e Dervishit nga puna dhe e urdhëron spitalin që ta rikthejë atë në punë. Gjykatësit e Gjykatës Civile në Tetovë i referohen vendimit të Gjykatës Supreme nga viti 2016, në të cilin thuhet se nuk ka shkelje të rendit të punës dhe disiplinës me zbulim të paautorizuar të një sekreti afarist nëse punëdhënësi paraprakisht në një akt të veçantë nuk ka përcaktuar se cilat fakte, leje, të dhëna dhe dokumente shpallen sekret afarist. Spitali një Rregullore të tillë ka miratuar më 18 prill të vitit 2023, katër ditë pas incidentit me videon në “Tik-Tok”.
Spitali e apeloi aktgjykimin në Gjykatën e Apelit në Gostivar, por më 31 mars të këtij viti e humbi kontestin. Dhe me këtë spitali i shteron të gjitha mekanizmat ligjorë për një betejë ligjore kundër mjekut influencer.
Shpresën e fundit spitali e sheh në revizionin para Gjykatës Supreme. Ata ende nuk kanë vepruar sipas vendimit.
“Lidhur me rikthimin e mundshëm të punonjësit në punë, institucioni do të veprojë ekskluzivisht në përputhje me ligjin, vendimet gjyqësore dhe rregulloret në fuqi, duke marrë parasysh para së gjithash mbrojtjen e pacientëve, standardet profesionale dhe funksionimin normal të veprimtarisë shëndetësore. Përveç kësaj, institucioni do t’i shqyrtojë të gjitha bazat dhe rrethanat ligjore që janë relevante për statusin e mëtejshëm të punësimit dhe ligjor të personit”, tha për IRL përfaqësuesi ligjor i spitalit, avokati Darko Kosteski.
Dervishi po kthehet në punë dhe me një licencë mjekësore aktive sepse Oda e Mjekëve për momentin nuk ka bazë ligjore për t’ja marrë atë përsëri.
Tre vjet pas arrestimit të tij, mjeku i cili u bë një lloj simbol i reagimi institucional kundër keqpërdorimeve në shëndetësi pret të kthehet sërish në punë në spitalin e Tetovës.
“Unë kam një aktgjykim të plotfuqishëm dhe pres të më thërrasin në punë. Kanë kaluar më shumë se dy javë dhe ende nuk kam marrë asnjë përgjigje nga spitali. Nuk e dini se çfarë vuajtjesh kam kaluar. Atë që e bëra e bëra pa asnjë qëllim “, thotë Dervishi.
Nga Gjykata Themelore në Tetovë sqarojnë se lënda ishte kualifikuar në një mënyrë që mundësonte një dënim më të butë sepse as kolegët e dëmtuar dhe as pacientja nuk iu bashkëngjithën ndjekjes penale dhe nuk kërkuan dëmshpërblim.
Për më tepër, palët e dëmtuara nuk u dëgjuan aspak në gjykatë sepse i pandehuri e pranoi fajin tij plotësisht. Sipas ligjit, në një rast të tillë situata faktike konsiderohet e vërtetuar dhe nuk thirren dëshmitarë.
Nga Prokuroria thonë se aktgjykimin e konsiderojnë si të ligjshëm dhe adekuat për rrethanat e rastit.
Kështu, lënda që filloi me arrestim, shok për publikun dhe mesazhe për zero tolerancë ndaj keqpërdorimit të pacientëve, përmes një labirinti me ankesa, rikualifikime dhe deklarata noteriale, përfundoi me një aktgjykim që e rikthen mjekun në punë.
Vetëm pesë licenca të marra në një periudhë prej 15 vitesh
Në 15 vitet e fundit pranë Gjykatës së Nderit të Odës së Mjekëve kanë arritur tetë ankesa, ndërsa për pesë prej tyre janë shqiptuar masa disiplinore. Masat e shqiptuara sillen nga dënime më të buta si paralajmërim, marrje e përkohshme e licencës, deri në marrje të përhershme të licencës mjekësore. Sipas rregulloreve ligjore ekziston edhe mundësia për paralajmërim publik të një mjeku, por deri më tani nuk është shqiptuar.
Sipas Ligjit për Mbrojtje Shëndetësore marrja e përhershme e licencës mund të bëhet vetëm nëse sillet një vendim i plotfuqishëm gjyqësor. Në Maqedoni nga viti 2010 deri në muajin qershor të vitit 2025 janë marrë vetëm pesë licenca.
Nga viti 2022 deri në vitin 2025 pranë Odës së Mjekëve janë dorëzuar gjithsej 225 ankesa nga pacientë, anëtarë të familjeve të pacientëve dhe institucione.
Dervishi, i punësuar si anesteziolog në Spitalin e Tetovës ka shpërndarë video të drejtpërdrejtë (live) në TikTok nga reparti i Gjinekologjisë në Spitalin e Tetovës, ku shiheshin pacientë të cilëve u është ofruar ndihmë mjekësore si dhe personel mjekësor.
Më 14 mars 2023 nëpunësit policor arrestuan Dervishin (43) duke vepruar pas paraqitjes nga ana e drejtorit të Spitalit Klinik të Tetovës, për veprën e kryer.
Fillimisht atij iu caktua masë paraburgimi prej tetë ditësh, ndërkaq më pas paraburgimi iu vazhdua edhe për 30 ditë.
Anesteziologu pas këtij rasti u përjashtua nga puna. Ndërkaq Oda e Mjekëve ia mori licencën për shtatë vjet.
Lajme
Komuna e Tetovës rrit pagat e administratës komunale me 7% për tre vite radhazi
Komuna e Tetovës ka njoftuar arritjen e një marrëveshjeje me Sindikatën e Punëtorëve për rritjen e pagave të administratës komunale. Sipas marrëveshjes së nënshkruar, pagat do të rriten me 7 për qind të pagës bazë për tre vite radhazi.
Nga komuna theksojnë se ky vendim paraqet një hap të rëndësishëm drejt vlerësimit dhe motivimit të administratës komunale, duke synuar përmirësimin e kushteve për punonjësit dhe forcimin e efikasitetit institucional.
“Një tjetër hap i rëndësishëm për vlerësimin e administratës komunale! Sot, së bashku me Sindikatën e Punëtorëve, nënshkruam marrëveshjen për rritjen e pagave të administratës komunale me 7% të pagës bazë, për tre vite me radhë. Një vendim që dëshmon përkushtimin tonë për të mbështetur punonjësit dhe për të ndërtuar një administratë më të motivuar dhe më të vlerësuar”, thuhet në njoftimin e komunës.
Lajme
Studentët shqiptarë protestojnë sërish të hënën në Shkup
Studentët shqiptarë të Fakulteteve Juridike nga tri universitetet me mësim në gjuhën shqipe – Universiteti i Tetovës (UT), Universiteti “Nënë Tereza” (UNT) dhe Universiteti i Evropës Juglindore (UEJL) – kanë paralajmëruar organizimin e protestës së dytë radhazi, në mbrojtje të përdorimit të gjuhës shqipe në provimet shtetërore.
Në një njoftim publik, ata kanë bërë thirrje për mobilizim qytetar, duke ftuar pjesëmarrësit në tubimin që do të mbahet më 18 maj (e hënë), në orën 16:30, para Urës së Gurit në Shkup.
“Mos mungo, dil mbroje gjuhën!”, thuhet në mesazhin e studentëve, të cilët kërkojnë mbështetje më të gjerë për këtë kauzë.
-
Lajme6 months agoZbulohet Identiteti i Personit Të Vrarë Në Tetovë
-
Lajme2 years agoDetaje nga ngjarja tronditëse në Tetovë: Burri vrau gruan dhe vajzën 4 vjeçe, pastaj qëlloi djalin 9 vjeç dhe veten e tij
-
Lifestyle2 years agoTrashet miqësia me maqedonë në familjen e Adelina Tahirit
-
Lajme2 years agoKëto ministri dhe poste zv ministrash do ti takojnë VLEN-it
-
Lajme5 months agoAplikacion që zbulon kamerat radar, shoferët e shkarkojnë masivisht
-
Lajme2 years agoBurrin e Shkurte Fejzës e godet vetura (PAMJE)
-
Lajme2 years agoJa kush janë 13 deputetët e koalicionit “VLEN” (Lista)
-
Lajme2 years agoDetajet për vrasjen në Bllacë të Shkupit, 57 vjeçari Zelqif Tusha gjendet i vrarë
